Xây dựng văn hóa an toàn trong doanh nghiệp

Mỏ đá Vinaconex 25 ở Tam Nghĩa được đánh giá làm tốt công tác VSATLĐ.

Theo kết luận của “Hội nghị lao động Quốc tế tổ chức vào tháng 6 năm 2003”, Văn hóa phòng ngừa trong lĩnh vực An toàn – Vệ sinh lao động (AT-VSLĐ) là văn hóa trong đó Nhà nước, những người sử dụng lao động và người lao động phải tham gia tích cực vào việc bảo đảm một môi trường làm việc an toàn và vệ sinh thông qua một hệ thống với các quyền, trách nhiệm và bổn phận được xác định là văn hóa trong đó nguyên tắc phòng ngừa được đặt vào vị trí ưu tiên hàng đầu. Như vậy, xây dựng văn hóa an toàn trong lao động hay văn hóa phòng ngừa TNLĐ, BNN chính là xây dựng các nội dung phải thực hiện để đảm bảo an toàn, phòng chống TNLĐ, BNN, PCCN; xây dựng ý thức, tác phong thói quen làm việc an toàn; xây dựng các quy tắc, các chuẩn mực ứng xử của các thành viên liên quan và tham gia quá trình lao động sản xuất đối với các vấn đề quy định nhằm bảo đảm an toàn vệ sinh lao động. Bên cạnh đó cần nâng cao nhận thức về mặt luật pháp, chính sách trong lĩnh vực ATVSLĐ.

Những năm qua, nhờ thực hiện đồng bộ các giải pháp để thu hút đầu tư nên lượng doanh nghiệp sản xuất kinh doanh ở Quảng Nam ngày càng tăng. Con số thống kê cho biết toàn tỉnh hiện có khoảng 6.700 doanh nghiệp với 225.000 lao động. Các nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh đi vào hoạt động đã thúc đẩy kinh tế xã hội của tỉnh phát triển mạnh mẽ, giải quyết việc làm cho hàng chục ngàn lao động. Việc đảm bảo an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) bao gồm cả trách nhiệm của cơ quan, tổ chức của Nhà nước, doanh nghiệp và bản thân người lao động.

Giữ vai trò chủ công trong lĩnh vực ATVSLĐ, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia về an toàn, vệ sinh lao động giai đoạn 2016 – 2020; thành lập Hội đồng ATVSLĐ tỉnh; ban hành các chương trình, kế hoạch, văn bản chỉ đạo trên lĩnh vực này. Ông Lê Huy Tứ – Trưởng Phòng Lao động – việc làm, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Nam cho biết: “Biện pháp quan trọng là tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm của chủ sử dụng lao động và người lao động trong việc tuân thủ pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động, phòng chống cháy nổ, phòng ngừa bệnh nghề nghiệp, phát triển văn hóa an toàn tại nơi làm việc…; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng, huấn luyện cho người quản lý, người làm công tác an toàn, vệ sinh lao động và mạng lưới an toàn, vệ sinh viên tại các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh; tập huấn chính sách, pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động cho người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động”. Từ năm 2016 đến năm 2018, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Nam đã tổ chức 13 lớp tập huấn công tác an toàn, vệ sinh lao động cho hơn 750 người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động trên địa bàn tỉnh Sở đã triển khai 10 khóa huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động cho 722 người, gồm nhiều thành phần.

Một trong những doanh nghiệp đã làm tốt công tác ATVSLĐ là Công ty Cổ phần Prime Đại Lộc. Được thành lập từ năm 2007, Công ty này chuyên sản xuất gạch ốp lát có công suất lớn 24,5triệu m2 gạch ốp lát/ năm, sử dụng 850 lao động. Đây là ngành sản xuất có nguy cơ cao về tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, nên công ty đã đầu tư 25 tỷ đồng xây dựng hệ thống xử lý khói thải, mỗi năm chi 1,15 tỷ đồng trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân, đảm bảo chất lượng bữa ăn giữa ca, bồi dưỡng hiện vật cho người lao động. Ông Vũ Đình Sáng – Cán bộ ATVSLĐ của Công ty khẳng định: “Đối với những công việc tiềm ẩn nguy cơ như làm việc trên cao, trong không gian kín, làm việc với điện áp cao chúng tôi quy định phải có giấy phép và được giám sát chặt chẽ. Máy móc được kiểm định đúng định kỳ, lắp đặt các biển cảnh báo nguy hiểm”. Công ty Cổ phần Prime Đại Lộc cũng quan tâm xây dựng đội ngũ an toàn, vệ sinh và chịu trách nhiệm kiểm tra an toàn, đôn đốc, nhắc nhở công nhân làm việc an toàn. Đội ngũ này được phát huy tốt đã giúp công tác ATVSLĐ được đảm bảo.

Lĩnh vực sản xuất vật liệu xây dựng, đặc biệt các mỏ đá là nơi có môi trường lao động độc hại và có nguy cơ cao, nhất là nguy cơ mắc bệnh bụi phổi si lic. Nhiều công ty đã xây dựng đầy đủ kế hoạch an toàn vệ sinh lao động, thiết kế khoan nổ mìn, trang bị đầy đủ trang phục bảo hộ lao động, khẩu trang đặc chủng cho công nhân, đầu tư đổi mới máy móc để người lao động giảm tiếp xúc với môi trường độc hại và công việc cũng bớt phần nặng nhọc. Tuy nhiên cũng thấy rằng còn rất nhiều doanh nghiệp của ngành này chưa quan tâm đúng mức trong công tác ATVSLĐ.

May mặc cũng là ngành có nhiều nguy cơ mất an toàn VSLĐ. Công ty TNHH một thành viên Sedo – Vinako đóng tại thôn Đông Yên, xã Duy Trinh, huyện Duy Xuyên đã thành lập Phòng An toàn chuyên chăm lo về an toàn lao động, quản lý môi trường và phòng cháy chữa cháy. Ở các phân xưởng có mạng lưới an toàn, vệ sinh viên chuyên theo dõi, báo cáo về công tác an toàn tại bộ phận của mình. Công tác quan trắc môi trường, khám bệnh nghề nghiệp cũng được thực hiện đầy đủ. Ông Hoàng Văn Hồng – Trưởng phòng An toàn của Công ty TNHH MTV Sedo – Vinako cho biết: “Nổi trội nhất là chúng tôi có một cái an toàn vệ sinh viên cũng như cán bộ phụ trách an toàn ngay tại đơn vị sản xuất , đồng thời chú trọng nâng cao ý thức người lao động. Vì thế chúng tôi hợp đồng với cơ quan chức năng đào tạo về an toàn cho công nhân vận hành ngay tại nơi có thể xảy ra tai nạn”.

Nhà máy nước Giải Khát Suntory Pepsico đóng tại khu công nghiệp Điện Nam – Điện Ngọc là một điểm sáng trong lĩnh vực đổi mới trang thiết bị, dây chuyền công nghệ hiện đại, tự động hóa cao đã cải thiện mạnh mẽ điều kiện lao động, giảm thiểu các nguy cơ tai nạn và bệnh nghề nghiệp. Nhà máy hiện có 297 lao động, sản xuất gần 100 loại sản phẩm nước giải khát. Hằng năm nhà máy đều tổ chức huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động, xây dựng các nguyên tắc chặt chẽ về an toàn, trang bị đầy đủ bảo hộ lao động cho công nhân, trong đó có những trang phục đặc chủng cho những nơi có nguy cơ cao. Ông Nguyễn Văn Trúc – Giám đốc Nhà máy Suntory Pepsico Quảng Nam cho biết: “Hằng năm giành nhiều giờ để huấn luyện về an toàn lao động, tổ chức tuần an toàn, tháng an toàn lao động, khuyến khích công nhân báo cáo các tình huống suýt nguy, báo cáo hành vi thái độ làm việc và thưởng cho những nhân viên xuất sắc”. Nhà máy còn có các phòng chơi thể thao, nghỉ ngơi, công nhân cũng vui chơi dã ngoại… Việc chăm lo chu đáo về an toàn, vệ sinh lao động đã giúp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp.

Phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp là một nội dung quan trọng của công tác ATVSLĐ. Những năm qua nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất đã làm tốt việc kiểm định các thiết bị có quy định nghiêm ngặt về ATVSLĐ, tổ chức quan trắc môi trường, kiểm soát các yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại tại nơi làm việc. Việc chăm lo bữa ăn giữa ca, bồi dưỡng hiện vật, tổ chức khám sức khỏe định kỳ và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp, chi trả chế độ cho người lao động bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp, bố trí các công việc phù hợp với sức khỏe của người lao động cũng được chú trọng. Trong giai đoạn 2016 – 2018, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội đã phối hợp với các Sở, ban, ngành tổ chức thanh tra, kiểm tra về ATVSLĐ tại 132 doanh nghiệp; tổ chức hai cuộc đối thoại chính sách pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động với chủ sử dụng lao động, cán bộ làm công tác an toàn, vệ sinh lao động và cán bộ công đoàn các doanh nghiệp.

Bên cạnh thành tựu đạt được thì lĩnh vực ATVSLĐ vẫn còn những hạn chế. Nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật về ATVSLĐ. Người lao động ở nhiều doanh nghiệp cũng chưa nắm vững các quy định pháp luật về ATVSLĐ để thực hiện tốt trách nhiệm và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, chưa tuân thủ nghiêm kỷ luật lao động dẫn đến tai nạn, nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp. Về phía các cơ quan chức năng, sự phối hợp chưa được thường xuyên, đồng bộ, công tác tuyên truyền chưa bao phủ hết các nhóm đối tượng. Để khắc phục tình trạng này và tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn trong công tác đảm bảo ATVSLĐ, ông Lê Huy Tứ cho rằng cần làm tốt một số giải pháp sau:Về phía ngành, chúng tôi ưu tiên tăng cường tuyên truyền phổ biến pháp luật về ATVSLĐ, tăng cường đối thoại với doanh nghiệp để nắm bắt tình hình, đề xuất với cơ quan có thẩm quyền để sửa đổi bổ sung quy định về ATVSLĐ. Mặt khác cần đẩy mạnh thanh tra lĩnh vực này. Về phía các doanh nghiệp cần phải quan tâm đến việc tạo môi trường làm việc an toàn cho công nhân, đảm bảo các quyền lợi của họ theo luật định. Tôi cũng mong rằng người lao động khi ngồi vào làm việc phải quan tâm đến vấn đề an toàn để bảo vệ tính mạng và sức khỏe của mình”.

Văn hóa an toàn trong lao động chỉ được thực hiện tốt khi có sự tham gia đồng bộ của cả ba chủ thể gồm: cơ quan quản lý nhà nước, người sử dụng lao động và người lao động. Để khắc phục những tồn tại, hạn chế nêu trên thì chính sách, pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động phải được các chủ thể quan tâm, có vậy mới xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp, bảo vệ tính mạng, quyền lợi chính đáng của người lao động sẽ được khắc phục, đó là trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, chủ sử dụng lao động và người lao động.

M.A