Xây dựng Nông thôn mới ở Điện Quang khi lòng dân đã thuận

Cuối năm 2014, Điện Quang trở thành địa phương tiêu biểu nhất trong tốp 10 xã đầu tiên của tỉnh Quảng Nam được công nhận đạt chuẩn xã Nông thôn mới. Bốn năm qua Điện Quang chẳng những giữ vững danh hiệu này mà còn đạt bước tiến đáng kể trong công cuộc xây dựng nông thôn no ấm văn minh. Có nhiều nguyên nhân đưa đến kết quả này, nhưng trong trong đó công tác dân vận giữ một vai trò rất quan trọng.

Đường làng ở Điện Quang đều đặt tên

Điện Quang là mảnh đất địa đầu của Gò Nổi, thị xã Điện Bàn. Đất đai màu mỡ nên từ xa xưa, Điện Quang đã trở thành một vùng nông thôn trù phú có tiếng ở xứ Quảng, đất địa linh này cũng đã sản sinh ra những danh nhân ghi dấu ấn đậm nét trong lịch sử dân tộc. Thời chống Mỹ nơi đây thành vùng đất trắng, sau hòa bình mới hồi sinh, tuy nhiên khi kinh tế thuần nông không còn ưu thế như xưa thì câu chuyện phát triển kinh tế xã hội ở Điện Quang có nhiều vấn đề để bàn. Dẫu vậy, thế mạnh của Điện Quang là đảng bộ luôn đoàn kết, các thế hệ đội ngũ cán bộ luôn có tầm nhìn. Chẳng thế mà ngay sau giải phóng, việc bố trí lại dân cư đã được quy hoạch bài bản. Xóm thôn, đường sá được chia ô bàn cờ, cơ sở hạ tầng từng bước được hoàn thiện. Những năm qua, trường trạm được kiên cố hóa; kênh mương, trạm bơm, giao thông nội đồng, mạng lưới điện để bơm giếng khoan cũng được hoàn chỉnh; Hợp tác xã Nông nghiệp Điện Quang hoạt động khá năng động, hiệu  quả. Những nền tảng đó đã giúp Điện Quang có nhiều thuận lợi để hoàn thành các tiêu chí của xã Nông thôn mới.

Kế thừa thành tựu trên, Đảng ủy xã Điện Quang đã ban hành Nghị quyết chuyên đề và kế hoạch tập trung chỉ đạo, vận động nhân dân tiếp tục chung tay thực hiện giữ chuẩn và nâng chuẩn 19 tiêu chí xây dựng xã Nông thôn mới, xây dựng các khu dân cư nông thôn kiểu mẫu. Trong công cuộc đưa nông thôn tiến đến văn minh này, bên cạnh nguồn lực đầu tư của Nhà nước thì việc huy động sức dân là rất quan trọng. Ông Trần Công Tin, Bí thư Đảng ủy xã Điện Quang cho biết: “Nguồn kinh phí Nhà nước chỉ dành cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng như kênh mương, giao thông nội đồng… việc chỉnh trang các khu dân cư thì phải dựa vào nguồn lực trong dân. Đấy là chưa nói đến việc thay đổi các tập quán lạc hậu thì chủ thể phải là người dân. Vấn đề là lãnh đạo Đảng phải quyết liệt, chọn đúng các nhiệm vụ cần tập trung, ưu tiên nguồn lực”.

Thành tựu dân vận khéo nổi bật để xây dựng Nông thôn mới ở Điện Quang là việc vận động các gia đình, tộc họ di dời tường rào cổng ngõ, cổng nhà thờ tộc để mở rộng, chỉnh trang đường ĐT 610B. Con đường này chạy qua 3 xã Gò Nổi, trong đó 5km qua Điện Quang bề rộng chỉ 7,5m và không có lề, mới được nâng cấp thành đường tỉnh. Khi đường ĐT 610B được Nhà nước đầu tư xây dựng, lãnh đạo Điện Quang nhận định đây là cơ hội để mở rộng, chỉnh trang con đường, tính chuyện lâu dài cho con cháu nên đề ra chủ trương vận động các hộ dân hiến đất, di dời tường rào cổng ngõ mỗi bên lùi vào 2m, như vậy đường 610B sẽ rộng 11,5m. Tuy nhiên cái khó là phần lớn nhà dân, nhà thờ tộc ở Điện Quang có tường rào cổng ngõ được đầu tư kinh phí xây dựng khá kiên cố. Khi chủ trương đưa ra, dân bảo cán bộ đảng viên dời trước thì dân sẽ theo. Đảng ủy xã yêu cầu đảng viên phải gương mẫu làm trước. Và tiêu biểu là đảng viên Nguyễn Đức Thành ở thôn Xuân Đài. Mặc dù mới bỏ ra 30 triệu để xây tường rào, cổng ngõ và khi lùi vào thì nhà chỉ còn 2m là giáp đường, khoảng sân rất chật chội, thế nhưng ông Thành vẫn chấp hành, tự bỏ tiền ra thuê máy móc, chấp nhận cả việc công trình giảm vẻ thẩm mỹ và độ bền để di dời tường rào cổng ngõ. Tính tiên phong của đảng viên đã thúc đẩy người dân ven đường làm theo. Cổng nhà thờ tộc, có cái trị giá cả trăm triệu đồng cũng được di dời. Kết quả có khoảng 590 tường rào, cổng ngõ, trong đó có 188 cái kiên cố và 8 cổng nhà thờ tộc đã được di dời. Ông Hà An, tộc Hà Công thôn Phú Tây kể: “Khi có chủ trương di dời tường rào cổng ngõ, tôi đã họp bà con tộc Hà Công vậnh động thực hiện. Ban đầu cũng khó khăn lắm vì nhiều người ngại tốn kém thêm, rồi các vấn đề tâm linh nữa nhưng thuyết phục mãi mọi người cũng thống nhất. Tộc chúng tôi đã góp gần một trăm triệu để phá dỡ và làm cổng nhà thờ tộc mới”. Người dân Điện Quang còn tự nguyện hiến 17.770m2 đất vườn để mở đường.

Thấy đường 610B khang trang, rộng rãi, con em Điện Quang làm ăn ở Sài Gòn có kinh tế khá đã đề nghị hỗ trợ kinh phí để xã làm các bảng đặt tên các nhánh đường ngang để tiện đi lại, dĩ nhiên tên đường chỉ đặt theo số. Đợt đầu tiên làm hết 70 triệu đồng. Đợt thứ 2, có người thấy chính quyền xã nhiều việc nên đề nghị tự đặt làm rồi thuê xe chở về cắm luôn. Đặc điểm của khu dân cư ở nông thôn Điện Quang là ô bàn cờ nên việc cắm các bảng tên đường đã giúp chuyện đi lại, tìm địa chỉ thuận tiện hơn trước rất nhiều.

Người dân thôn Phú Tây tự nguyện di dời hàng rào, bó vỉa trồng hoa ven đường làng

Cùng với việc mở đường, việc chỉnh trang đường sá tại các khu dân cư, trồng hoa cây xanh cũng được người dân thực hiện. Câu chuyện bắt đầu từ thôn Bến Đền Tây. Ở đây chi bộ, ban nhân dân thôn đã vận động nhân dân tự bỏ tiền ra hạ thấp lề đường rồi bó vỉa, sau đó tự tìm cây xanh về trồng. Lòng đường cũng được đổ bê tông mở rộng thêm mỗi bên độ 6 tấc, ô tô đi lại dễ dàng. Tất cả đều huy động trong dân. Theo chân vị chủ tịch Mặt trận xã qua các ngã đường thôn Bến Đền Tây, tôi đã được tận mắt thấy những khu dân cư ô bàn cờ khang trang, đường sá rộng rãi, cây cối đã bắt đầu lên xanh. Hiện nay các thôn khác của Điện Quang cũng đồng loạt triển khai, ngân sách hỗ trợ một phần, dân góp thêm.

Một thành tựu độc đáo trong công tác dân vận ở Điện Quang là vận động bỏ tục rắc vàng mã khi đưa tang. Ông Lê Đức Sỹ, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã Điện Quang nhớ lại: “Năm 2016, trong cuộc họp sơ kết công tác 6 tháng đầu năm của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thị xã Điện Bàn, lãnh đạo mặt trận huyện đưa ra ý tưởng vận động người dân bỏ tục rắc vàng mã khi đưa tang. Chỉ thoáng qua vậy thôi, nhưng về địa phương tôi liền đề xuất với Ban Thường, được các anh nhất trí cao, sau đó họp Đảng ủy, chính quyền, đoàn thể, nói chung là cả hệ thống chính trị quyết tâm thay đổi một tập quán đã tồn tại lâu đời”. Theo đó các cấp ủy đảng, chính quyền, ban công tác mặt trận thôn đã họp dân từng địa bàn và đề nghị bà con thực hiện. Ông Lê Đức Sỹ cho biết thêm: “Tưởng thay đổi tập tục này là điều không dễ, nhưng thực tế bà con trong xã nhanh chóng đồng thuận. Được vậy là vì chúng tôi biết tranh thủ vai trò của các hội đồng gia tộc. Xin nói thêm, nhờ Lễ hội Thanh minh được tổ chức thường xuyên nên ở Điện Quang mối quan hệ giữa chính quyền và các tộc họ rất khắng khít. Các hội đồng gia tộc có tiếng nói quan trọng trong cuộc vận động này. Thêm nữa các thôn ở đây đều có Đội trợ tang, sắp xếp việc tang lễ chủ yếu là do họ nên sự ủng hộ của Đội trợ tang có tính quyết định”. Thế là từ cuối năm 2016, các cuộc đưa tang ở Điện Quang không còn cảnh giấy vàng bạc vương vãi trên đường, thay vào đó Đội trợ tang đốt tại một vài điểm khi dừng nghỉ, nhiều trường hợp đem đến tận nơi an táng mới đốt. Từ thành công ở Điện Quang, cuộc vận động bỏ tục rắc vàng mã đã nhanh chóng được nhiều địa phương ở Điện Bàn học tập làm theo. Hiện nay nếu đi qua nhiều ngả đường ở thị xã có thể dễ dàng thấy các bảng đề nghị không rắc vàng mã này. Thật là một cuộc thay đổi ngoạn mục mà nhiều nơi chưa làm nổi.

Trong công cuộc xóa nghèo bền vững, sự tương trợ trong nội bộ tộc họ cũng rất quan trọng. Và công tác dân vận ở Điện Quang đã biết phát huy nguồn lực này. Câu chuyện bắt đầu từ tộc Phạm Trần Ngọc ở thôn Phú Tây. Ông Trần Ngọc Vinh, Trưởng tộc kể: “Năm 2017, tộc huy động 150 triệu đồng mua 15 con bò cho hộ nghèo trong tộc mượn. Vừa rồi chúng tôi tổng kết thu hồi vốn, mỗi hộ lãi từ 10 đến 13 triệu, riêng một hộ vay 20 triệu mua 2 con bò lãi được 23 triệu. Ngày 6 tháng 8 vừa rồi tộc đã thu hồi và cho 13 hộ tiếp theo mượn”. Từ cách làm này, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã Điện Quang đã vận động ông Trần Hữu Cường sinh sống tại TP. Hồ Chí Minh, con em tộc Trần Hữu hỗ trợ bà con trong tộc 10 con bò để phát triển sản xuất. Cách làm này sẽ tiếp tục được nhân rộng. Cũng cần nói thêm năm 2017, tỷ lệ hộ nghèo ở Điện Quang chỉ còn 2,24%. Bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, Phó ban Dân vận thị ủy Điện Bàn nhận xét: “Cán bộ các cấp ở Điện Quang làm dân vận rất có tầm và có tâm, không hình thức, chạy theo phong trào. Qua các cuộc họp giao ban, sơ kết, tổng kết hàng năm của khối dân vận, những mô hình hay của Điện Quang mà điển hình nhất là không rải vàng mã khi đưa tang, mô hình khu dân cư kiểu mẫu… đã được nhiều địa phương của thị xã học tập và làm theo”.

“Có nhiều bài học rút ra trong quá trình xây dựng xã Nông thôn mới ở Điện Quang, nhưng theo đúc kết của địa phương thì việc lựa chọn những mục tiêu thiết thực, phù hợp với đời sống, nguyện vọng của nhân dân và sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên là quan trọng nhất”. Ông Trần Công Tin, Bí thư Đảng ủy xã Điện Quang đã đúc kết như vậy.

V.L