Xây dựng đời sống văn hóa trong các gia tộc

Là một trong những địa phương chú trọng phát huy vai trò của gia tộc trong  xây dựng đời sống văn hóa, huyện Đại Lộc đã chọn đích đến của phong trào là nâng cao chất lượng “Gia đình văn hóa”, “Thôn văn hóa”, “Xã văn hóa nông thôn mới”, “Thị trấn văn minh đô thị” trở thành những điểm sáng trong phong trào xây dựng Tộc văn hóa trên địa bàn tỉnh.

Từ quan niệm “một giọt máu đào hơn ao nước lã”, những người trong tộc họ gắn bó với nhau bằng nghĩa tình gia tộc, cưu mang, đùm bọc, giúp đỡ nhau trong lúc khó khăn, hoạn nạn; chia sẻ những niềm vui, nỗi buồn (hiếu, hỷ, đỗ đạt…), một số vị cao niên trong các gia tộc ở huyện Đại Lộc đã vận động, giáo dục con cháu đoàn kết, gắn kết với nhau trong công tác mưu sinh, ổn định cuộc sống. Hiệu quả của hoạt động gia tộc đã tạo nên những tín hiệu vui trong công tác xây dựng đời sống văn hóa trên địa bàn huyện. Ông Nguyễn Công Thanh – Bí thư Huyện ủy Đại Lộc cho biết: ghi nhận nỗ lực hoạt động của các gia tộc, Huyện ủy Đại Lộc đã kịp thời ban hành văn bản chỉ đạo việc phát triển hoạt động gia tộc trên địa bàn. Theo đó, Mặt trận và ngành Văn hóa, thông tin huyện đã phối hợp tổ chức phát động xây dựng “Tộc họ văn hóa”. Hằng năm, tổ chức quán triệt nội dung, xây dựng tộc ước, đăng ký xây dựng tộc họ văn hóa gắn với thang điểm thi đua của các ngành, các địa phương.

Sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền và nhân dân huyện Đại Lộc đã đem lại những kết quả bước đầu đáng phấn khởi của hoạt động gia tộc. Tính đến cuối năm 2018, tất cả các xã, thị trấn đều tổ chức Hội nghị gia tộc, Đại hội gia tộc. Một số địa phương tổ chức Đại hội bầu Hội đồng Tộc biểu ở 42/113 thôn đồng thời xây dựng quy chế hoạt động. Tổ chức tọa đàm Tộc họ văn hóa thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tư tưởng đạo đức phong cách Hồ Chí Minh”; ra mắt phát động xây dựng tộc văn hóa tại 192 tộc, nâng tổng số tộc đã xây dựng được quy ước gia tộc lên 326/651 tộc; Phối hợp tổ chức kiểm tra, làm lễ công nhận tộc văn hóa cho 256/651 tộc; trong đó có 95 tộc duy trì việc công nhận “Tộc văn hóa” nhiều năm liền.

Thông qua sinh hoạt gia tộc, Hội đồng gia tộc thường xuyên tuyên truyền vận động các thành viên và con cháu trong dòng tộc thực hiện tốt quy ước gia tộc, vận động xây dựng nếp sống văn minh. Nhân dịp “xuân kỳ thu tế” con cháu tập trung đông đủ, gia tộc tiến hành tổ chức, sơ kết, tổng kết việc thực hiện quy ước và hoạt động của gia tộc trong năm hoặc trong nhiệm kỳ hội đồng gia tộc; công khai tài chính, đề ra phương hướng hoạt động trong thời gian đến gắn với các hoạt động xã hội và phong trào của địa phương. Tại hầu hết nhà thờ, tự đường của các chi, phái, Hội đồng nhiều gia tộc đã yêu cầu các vị đứng đầu cam kết xây dựng một số công trình sinh hoạt văn hóa như sân bóng chuyền, đội văn nghệ để tập hợp con cháu về sinh hoạt, nâng cao đời sống tinh thần và giáo dục truyền thống.

Nhờ những quy ước, hương ước, các tộc đã không ngừng phát huy truyền thống dòng tộc, hưởng ứng tuyên truyền vận động con cháu tham gia xây dựng các phong trào thi đua yêu nước, phát triển kinh tế gia đình, đóng góp công sức và vật chất vào xây dựng, phát triển quê hương, giữ gìn an ninh trật tự thôn xóm. Nhiều tộc họ trên địa bàn huyện duy trì việc huy động “Quỹ khuyến học, khuyến tài”; “Quỹ tương tế”…để hỗ trợ con cháu học tập, hỗ trợ các hộ gia đình trong gia tộc gặp khó khăn… Từ chủ trương của gia tộc, con cháu các dòng tộc trong huyện đã tích cực học tập và nâng cao ý thức trách nhiệm, tham gia tích cực vào phong trào xây dựng “Gia đình văn hóa“, “Gia đình hiếu học”, “Thôn, khu phố văn hóa“, “Xã văn hóa”.

Ngoài ra, việc nâng cao ý thức trách nhiệm của các thành viên gia tộc trong việc gương mẫu xây dựng gia đình văn hóa, thôn, khu phố văn hóa được xem là động lực và cũng là mục tiêu để xây dựng tộc họ văn hóa mà các gia tộc đang hướng tới. Hầu hết các hộ gia đình trong dòng tộc có đời sống kinh tế ổn định, thu nhập từ trung bình khá trở lên và xây dựng được nhà ở kiên cố, tư gia khang trang; đời sống tinh thần, vật chất được cải thiện, ý thức chấp hành pháp luật; truyền thống tương thân, tương ái, đoàn kết giúp nhau trong xóa đói giảm nghèo được thể hiện ngày càng rõ nét, trật tự thôn xóm được giữ vững. Việc thực hiện nếp sống văn minh, nhất là trong cưới hỏi, tang gia, lễ hội luôn được các tộc thực hiện tốt, tiết kiệm, đảm bảo vệ sinh môi trường…Các mô hình “Ông bà mẫu mực, con cháu hiếu thảo”, “Câu lạc bộ dâu hiền rể thảo”, “Nàng dâu hiếu thảo”, “Câu lạc bộ không sinh con 3”… luôn được các gia tộc quan tâm và thực hiện có hiệu quả.

Hội đồng gia tộc các Tộc văn hóa được tỉnh tập huấn thường xuyên

Thành công của hoạt động gia tộc ở huyện Đại Lộc ngoài sự quan tâm hỗ trợ thường xuyên của cấp ủy, chính quyền có sự đóng góp của nhiều thành viên trong Ban Chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” cấp xã trong việc phối hợp chặt chẽ với Hội đồng gia tộc từ việc khảo sát, nắm tình hình, soạn thảo quy ước, hướng dẫn Hội đồng gia tộc một số mô hình hoạt động như: “Ông bà mẫu mực, con cháu hiếu thảo”, “Câu lạc bộ dâu hiền rể thảo”, “Nàng dâu hiếu thảo”, “Câu lạc bộ không sinh con thứ 3”….; xây dựng quỹ khuyến học, tọa đàm tộc họ với việc “Học tập và làm theo tư tưởng đạo đức phong cách Hồ Chí Minh“…Thông qua sự phối hợp này, Mặt trận và chính quyền các cấp đã góp phần đưa các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với từng gia tộc và nhân dân. Bên cạnh đó, công tác khuyến học, khuyến tài, nhất là xây dựng gia đình hiếu học của các gia tộc được quan tâm và phát triển mạnh mẽ. Kết quả này là sự kết hợp chặt chẽ giữa Chi hội khuyến học gia tộc với Hội khuyến học xã. Vai trò định hướng của Hội khuyến học xã, thị trấn thể hiện rõ với các gia tộc từ khâu xây dựng tổ chức Chi hội đến các hoạt động vận động xây dựng Quỹ khuyến học, hình thức cấp học bổng…

Xây dựng “Tộc văn hóa” là một trong những nội dung trọng tâm nhằm cụ thể hóa việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương (khóa XI) về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”. Do đó, rất cần nhân rộng mô hình hoạt động gia tộc của Đại Lộc để các địa phương khác học tập, vận dụng thực hiện.

L.N.T