Xây dựng đô thị văn minh – Những vấn đề đặt ra

Sau 5 năm (2013-2018) Quảng Nam triển khai thực hiện Thông tư 02/2013/TT-BVHTTDL, ngày 24/01/2013 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, công tác xây dựng phường, thị trấn đạt chuẩn văn minh đô thị bước đầu đạt được những thành tựu quan trọng góp phần vào kết quả xây dựng đời sống văn hóa trên địa bàn tỉnh.

Một tuyến phố văn minh tại thành phố Tam Kỳ.

Tính đến cuối năm 2018, cả tỉnh có 19/37 phường, thị trấn đạt chuẩn văn minh đô thị. Tại các địa phương đạt chuẩn, người dân có ý thức trong việc bảo vệ, chăm lo môi trường sống, cùng chung tay xây dựng cộng đồng dân cư văn hóa, cùng bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

Để đạt được những kết quả đó, từ năm 2013, Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh đã chủ động tham mưu với Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết chuyên đề về phát triển đô thị, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh tại các đô thị. Theo đó, Mặt trận, các đoàn thể đã chú trọng đến công tác tuyên truyền, vận động với nhiều hình thức phong phú. Thông qua chuyên mục “Đại đoàn kết” ở các địa phương, Mặt trận, các tổ chức thành viên đã chú trọng việc tổ chức tuyên truyền thường xuyên chuyên đề về văn hóa đô thị trên đài truyền thanh, cổ động trực quan pa-nô, áp phích nơi công cộng; tuyên truyền miệng đến đoàn viên, hội viên thông qua các mô hình câu lạc bộ, các đợt sinh hoạt chuyên đề kỷ niệm ngày truyền thống… với thời lượng, quy mô thích hợp nhằm đưa thông tin một cách đầy đủ cho người dân, thể hiện quyết tâm lớn về xây dựng văn minh đô thị của tỉnh. Bên cạnh đó, nhiều địa phương chủ động đổi mới hình thức tuyên truyền thông qua hội thi, các buổi ngoại khóa để học sinh, tầng lớp trí thức, lao động phổ thông, doanh nghiệp, các hộ kinh doanh… thể hiện khả năng hiểu biết của mình về văn minh đô thị để từ đó người dân thấy rõ trách nhiệm của chính mình với cộng đồng.

Cùng với việc tuyên truyền giáo dục về nếp sống văn minh đô thị, Ban chỉ đạo xây dựng đời sống văn hóa ở thành phố Hội An, Tam Kỳ, thị xã Điện Bàn còn quan tâm tuyên truyền, giáo dục về truyền thống lịch sử và những nét đẹp văn hóa của quê hương. Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu, thi viết, vẽ về đề tài lịch sử, truyền thống cho thiếu niên, học sinh; tổ chức nhiều hoạt động sáng tác văn học nghệ thuật như: sáng tác ca khúc, sáng tác thơ, sáng tác mỹ thuật, ảnh nghệ thuật… về đề tài quê hương trên các phương tiện truyền thông để công dân thân thiện hơn với chính quyền và có ý thức trách nhiệm hơn trong việc xây dựng tuyến phố văn minh đô thị. Nhiều chương trình tuyên truyền ngắn gọn, dễ hiểu dễ nhớ, tạo thuận lợi cho người dân thực hiện như các diễn đàn đối thoại giữa lãnh đạo với nhân dân xung quanh các nội dung về an toàn giao thông, ứng xử văn hóa giao thông; công tác phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội; giữ gìn vệ sinh môi trường. Tuyên truyền văn minh thương mại cho các doanh nghiệp, các hộ kinh doanh. Tuyên truyền không lấn chiếm hành lang, vỉa hè, bảo vệ cây xanh cho các hộ dân cư ở trục đường chính…

Hiệu quả tích cực của công tác tuyên truyền, vận động xây dựng đô thị văn minh đã góp phần đáng kể vào thành tích xây dựng đời sống văn hóa của tỉnh. Tuy vậy, mới đây, một đợt khảo sát chỉ số hài lòng của người dân bằng Phiếu đánh giá kết quả xây dựng đô thị văn minh vừa được Mặt trận 37 xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh thực hiện. Theo đó, hộ gia đình bày tỏ sự hài lòng của gia đình mình về việc xây dựng đô thị văn minh thông qua việc trả lời các câu hỏi về bộ tiêu chí công nhận phường, thị trấn đạt chuẩn văn minh. Kết quả khảo sát đã phản ánh khá rõ nét thực trạng xây dựng đô thị văn minh ở các địa phương mà người dân đa số chưa hài lòng. Đó là việc lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, khu vực công cộng để sản xuất, kinh doanh lộn xộn, nhếch nhác. Rác thải đổ bừa bãi nơi công cộng; tình trạng vi phạm luật giao thông như đi xe vượt đèn đỏ, không đội mũ bảo hiểm, lạng lách, dành đường vượt ẩu; quảng cáo rao vặt in, dán tùy tiện mất mỹ quan, chiếm dụng lòng đường gây ùn tắc giao thông… đã và đang diễn ra hàng ngày, ảnh hưởng rất nhiều đến diện mạo, mỹ quan đô thị. Một vài phường nội thị ở thị xã Điện Bàn, thành phố Tam Kỳ người dân chưa hài lòng với cảnh quan, trật tự đô thị, nếp sống văn hóa văn minh đô thị. Thực tế ở các cụm dân cư này, cư dân đô thị phần lớn xuất phát từ nông dân, chưa thoát khỏi tư duy tiểu nông, chưa sẵn sàng với cơ chế đô thị. Bên cạnh đó là việc quan tâm giải quyết các vấn đề đô thị của chính quyền các cấp chưa thực sự quyết liệt và Hiệu quả, cùng với quyền lực được giao của chính quyền đô thị trong công tác quản lý còn nhiều hạn chế.

Một trong những nội dung được người dân đánh giá chưa hài lòng với việc công nhận đô thị văn minh trên địa bàn tỉnh thời gian qua, đó là việc môi trường sống, trật tự đô thị chưa đảm bảo: hệ thống cống thoát nước chưa đảm bảo, thiếu nhà vệ sinh công cộng, hành lang vỉa hè chưa hoàn thiện; hệ thống thùng rác công cộng, xây dựng vườn hoa, công viên chưa sạch đẹp; việc trồng cây xanh, tạo không gian thông thoáng chưa đồng bộ… rất dễ khiến người dân có những cách ứng xử thiếu văn hóa trong tổng hòa các mối quan hệ. Việc xây dựng văn

Diện mạo thị trấn Nam Phước, huyện Duy Xuyên hôm nay.

minh đô thị phải gắn chặt với phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”; nâng cao chất lượng danh Hiệu gia đình văn hóa, khu dân cư văn hóa với quan điểm đưa nếp sống văn minh đô thị gắn vào các tiêu chuẩn bình xét công nhận danh Hiệu. Bên cạnh đó, thực trạng xây dựng đô thị văn minh thời gian qua thiếu hình ảnh của Mặt trận, vai trò tự quản của người dân trong việc chung tay xây dựng đô thị văn minh. Bên cạnh những vấn đề về đầu tư, quản lý Nhà nước ở đô thị, cần đưa thêm tiêu chí mềm về văn hóa, an ninh trật tự, để vận động nhân dân cùng tham gia thực hiện… nhằm xây dựng được một bộ tiêu chí về đô thị văn minh nhận được sự hài lòng, đồng tình ủng hộ của người dân chứ không phải xây dựng tiêu chí để “chạy” theo thành tích. Hy vọng rằng, từ thực trạng công tác khảo sát, Mặt trận sẽ có văn bản kiến nghị chính quyền sửa đổi, bổ sung tiêu chí đô thị văn minh để mỗi người dân đều có trách nhiệm chung tay xây dựng vì một tỉnh Quảng Nam phát triển bền vững trong tương lai.

L.N.T