Vai trò của cộng đồng dân cư với các danh hiệu văn hóa được công nhận

Một trong những mặt hạn chế của phong trào xây dựng đời sống văn hóa là chất lượng phong trào chưa tỷ lệ thuận với số lượng danh hiệu văn hóa được công nhận. Nguyên nhân này đến từ đâu vẫn là câu hỏi cần có lời giải thỏa đáng.

 

Tính đến cuối năm 2017, toàn tỉnh có 346.499 (87.7%), 1.407 thôn, khối phố (81,8% ) và 1.226 lượt Tộc (42,4%) được công nhận văn hóa. Các địa phương có số lượng hộ gia đình văn hóa đạt trên 90% và tỷ lệ thôn, khối phố, Tộc văn hóa đạt kết quả cao như: Tam Kỳ, Hội An, Điện Bàn, Duy Xuyên, Hiệp Đức, Tiên Phước, Núi Thành, Đại Lộc… Ban chỉ đạo đã biết lồng ghép các nội dung hoạt động của phong trào với nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan thành viên. Bên cạnh đó, để đạt được những kết quả này, nhiều địa phương đã làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung, tiêu chuẩn xây dựng gia đình, thôn, Tộc văn hóa; tổ chức tốt việc bình xét, công nhận và công nhận lại các danh hiệu văn hóa ngay tại địa bàn dân cư.

Ông Nguyễn Văn Long – Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh chia sẻ: Để triển khai thực hiện phong trào xây dựng đời sống văn hóa, hầu hết các khu dân cư đã gắn kết nội dung phong trào với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”; nhiều mô hình cộng đồng dân cư tự quản ra đời gắn kết trách nhiệm của cộng đồng trong việc chung tay xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Nhiều chương trình thiện nguyện kết nối những tấm lòng từ thiện đóng góp hàng trăm tỷ đồng vào quỹ vì người nghèo; hàng trăm tỉ đồng xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn. Nhiều mô hình giảm nghèo được mặt trận, các đoàn thể tập trung tuyên truyền vận động đã giúp đỡ nhiều hộ thoát nghèo và vươn lên làm giàu. Trong các cộng đồng dân cư ngày càng xuất hiện nhiều mô hình, điển hình tiên tiến trong việc cưới, việc tang, lễ hội. Một vài địa phương, mặt trận chủ trì tổ chức các cuộc tọa đàm nâng cao chất lượng công nhận danh hiệu văn hóa; trao đổi phương pháp thu thập, phản ánh dư luận xã hội; việc thực hiện quyết định giám sát và phản biện xã hội đối với các dự thảo Nghị quyết về phát triển sự nghiệp văn hóa thông tin trên địa bàn tỉnh; tại cộng đồng dân cư tham gia thảo luận, góp ý kiến xây dựng quy ước văn hóa, góp phần không nhỏ vào việc bảo tồn có chọn lọc, đổi mới và phát triển những phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc.

 

Những kết quả trong công tác xây dựng đời sống văn hóa đã khơi dậy nét đẹp trong đời sống văn hóa cộng đồng dân cư, góp phần xây dựng môi trường sống lành mạnh. Song nhìn chung, mức hưởng thụ văn hóa ở các địa phương có sự khác biệt. Hầu hết người dân tiếp cận thông tin chủ yếu qua kênh truyền hình, nghe đài; việc tuyên truyền miệng lồng ghép với nội dung sinh hoạt của các chi hội còn gặp nhiều khó khăn do đầu tư cho thiết chế văn hóa ở cộng đồng dân cư còn hạn chế; cán bộ tuyên truyền thiếu kiến thức văn hóa đặc trưng của từng vùng quê trên địa bàn. Từ nhiều năm nay, việc xây dựng nhà văn hóa thôn khá khang trang, rộng rãi, nhưng chưa quan tâm đầu tư các trang bị, thiết bị phục vụ sinh hoạt văn hóa, văn nghệ. Điều đáng chú ý là, các đội hát tuồng, biểu diễn bài chòi…ở đồng bằng; hát lý, hát ru mừng lúa mới ở miền núi cũng dần mai một. Nhiều tệ nạn xã hội như ma túy, cờ bạc, rượu chè, mại dâm, đại dịch HIV/AIDS đã và đang xâm nhập vào không ít gia đình đang đặt ra những thách thức mới. Tình trạng bạo lực trong các gia đình có chiều hướng ngày càng gia tăng và phức tạp. Việc chuyển biến về nhận thức trong suy nghĩ của cư dân nông thôn khi sang phố thị không dễ gì thay đổi trong một sớm một chiều…

Để nâng cao chất lượng việc công nhận danh hiệu thi đua trong phong trào xây dựng đời sống văn hóa, chúng ta cần tiếp tục kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp trong cộng đồng dân cư gắn với tiếp thu và xây dựng những giá trị văn hóa tiên tiến. Đề cao trách nhiệm của mỗi người dân trong việc xây dựng đời sống văn hóa ở ngay trong cộng đồng mình đang sinh sống và làm việc. Duy trì và nâng cao chất lượng phong trào tránh xu hướng chạy theo thành tích, phản ánh không thực chất phong trào. Công tác bình xét danh hiệu văn hóa phải được tiến hành theo tiêu chí thống nhất, trên nguyên tắc công bằng, dân chủ, khách quan; nắm bắt tư tưởng, dư luận của nhân dân qua nhiều kênh, nhất là qua cộng tác viên dư luận; cần huy động nguồn lực của nhân dân theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm” để xây dựng các thiết chế văn hóa, đáp ứng nguyện vọng, tâm tư, tình cảm và tạo được sự đồng tình hưởng ứng của toàn dân.

Xây dựng cộng đồng dân cư văn hóa là nhiệm vụ quan trọng trong công tác xây dựng đời sống văn hóa trên địa bàn tỉnh; là động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội ngay từ địa bàn dân cư. Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” do MTTQ chủ trì và phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” do ngành VH,TT&DL trực tiếp tham mưu, chủ trì thực hiện đã và đang gặp những khó khăn nhất định cần có sự phối hợp đồng bộ để từng bước gỡ khó cho cơ sở trong việc công nhận các danh hiệu thi đua của phong trào.

L.N.T