Nhìn lại 10 năm triển khai Luật Phòng, chống bạo lực gia đình

Theo báo cáo thống kê của Sở VH, TT &DL Quảng Nam, trong 10 năm (2008-2018) xảy ra 4.591 vụ bạo lực gia đình (BLGĐ) dù địa phương đã có nhiều cố gắng trong việc triển khai thực hiện Luật Phòng, chống BLGĐ…

Luật Phòng, chống BLGĐ được Quốc hội thông qua năm 2017 và triển khai năm 2018 theo Chỉ thị số 16/2008/CT-TTg ngày 30.5.2008 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức thi hành Luật Phòng, chống BLGĐ. Ngay sau khi Luật Phòng, chống BLGĐ có hiệu lực, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở VH,TT&DL – cơ quan thường trực – phối hợp với các Sở, ban ngành, đoàn thể và UBND các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành, cộng đồng và toàn xã hội trong công tác phòng, chống BLGĐ, từng bước góp phần ngăn chặn và giảm dần số vụ bạo lực gia đình.

Tuyên dương khen thưởng cho các cá nhân và tập thể có thành tích trong việc thi hành Luật phòng, chống BLGĐ và Gia đình Văn hóa tiêu biểu

Từ năm 2008 đến nay, Sở VH,TT&DL đã tổ chức in và phát hành 12.500 cuốn tài liệu truyền thông về “Giáo dục đạo đức, lối sống và phòng, chống bạo lực gia đình”, “Sổ tay công tác gia đình”, “Hỏi đáp Luật Bình đẳng giới và xử phạt hành chính trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình”, “Tài liệu thí điểm về giáo dục đời sống gia đình”; 7.000 tờ gấp tuyên truyền về đạo đức, lối sống trong gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình; nhân bản 244 bộ đĩa CD về tuyên truyền giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình, xây dựng 900 cụm pa nô, 7.500 băng rôn, 1.315 cờ phướn có nội dung về các thông điệp tuyên truyền về bình đẳng giới, phòng, chống BLGĐ và các thông điệp truyền thông về Ngày gia đình Việt Nam 28.6.

Năm 2008, Bộ VH,TT&DL chọn xây dựng mô hình điểm phòng, chống BLGĐ tại xã Tam Dân (huyện Phú Ninh). Đến năm 2011, mô hình này tiếp tục được Sở VH,TT&DL triển khai tại bốn xã là Tam Phú (TP. Tam kỳ), Bình Tú (huyện Thăng Bình), Tiên Lộc (huyện Tiên Phước) và xã Ba (huyện Đông Giang). Thông qua các mô hình điểm này, các vụ bạo lực đã được can thiệp kịp thời bằng các biện pháp chủ yếu góp ý phê bình trong cộng đồng dân cư và hòa giải tại gia đình. Các đoàn thể ở nhiều địa phương rất linh hoạt phong phú thực hiện nhiều mô hình tập trung vào công tác phòng, chống BLGĐ như Hội Phụ nữ với phong trào xây dựng câu lạc bộ “Nuôi con khỏe, dạy con ngoan”, “Gia đình không sinh con thứ 3”, Đoàn Thanh niên với CLB “Gia đình hạnh phúc”, “Phòng chống HIV/AIDS”Hội Nông dân với phong trào “Phát triển gia đình bền vững”… Thông qua các buổi sinh hoạt, không chỉ đem đến cho các cặp vợ chồng những kiến thức, kinh nghiệm bổ ích trong đời sống mà còn chia sẻ kinh nghiệm xây dựng mái ấm gia đình. Đặc biệt, nhiều địa phương như Tiên Phước, Thăng Bình, Đại Lộc, Hội An, Quế Sơn… còn đưa hoạt động triển khai Luật Phòng, chống BLGĐ vào tiêu chí bình xét Gia đình VH, qua đó góp phần vào việc xây dựng các danh hiệu VH khác như thôn, khối phố VH… Tiên Phước là một trong những địa phương làm tốt công tác này. Năm 2011, mô hình Câu lạc bộ (CLB) phòng, chống BLGĐ được triển khai làm điểm tại 5/5 thôn ở xã Tiên Lộc với hơn 100 gia đình tham gia. Các CLB thành lập Ban chủ nhiệm và các cặp vợ chồng tham gia CLB ký cam kết không để xảy ra BLGĐ. Các CLB nàytổ chức nhiều hoạt động phong phú như tọa đàm, hội thi, phổ biến kiến thức, nói chuyện về giới… tập trung vào nội dung triển khai Luật Phòng, chống BLGĐ nên đã tạo sự lan tỏa và chuyển biến tích cực về vấn đề BLGĐ đến từng hộ gia đình. Ông Đặng Công Dung – Trưởng phòng VH-TT huyện Tiên Phước cho biết: “Từ mô hình điểm tại xã Tiên Lộc, đến nay địa phương đã triển khai trên 15/15 xã, thị trấn. Thực tế, đa số người dân trước đây hiểu phiến diện BLGĐ chỉ đơn thuần là chồng đánh vợ. Nhưng qua tuyên truyền, hiện nay hầu hết người dân đã hiểu rõ BLGĐ là đánh đập, chửi mắng, áp chế của bất cứ thành viên nào khác trong gia đình. Quan trọng hơn là ý thức cùng chung tay xây dựng gia đình bền vững, hạnh phúc…”. Từ nhiềuhoạt động của các mô hình này trên địa bàn tỉnh đã tập trung vào việc tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách, pháp luật về BLGĐ, từ đó nâng cao nhận thức về công tác gia đình và phòng, chống BLGĐ đã được thực hiện với những hình thức, nội dung đa dạng, phong phú. Hiệu quả hoạt động của các mô hình, CLB đã góp phần ngăn ngừa và giảm thiểu số vụ bạo lực gia đình.  Ngoài ra, tỉnh Quảng Nam còn thực hiện Đề án “Tuyên truyền, giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình Việt Nam” trong hai giai đoạn (2012 – 2015 và 2016-2025) nhằm truyền tải thông điệp phòng, chống BLGĐ đến người dân. Thực hiện đề án này, toàn tỉnh đã cấp phát 244/244 xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh bộ đĩa CD của Bộ VH,TT&DL về tuyên truyền, giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình và phòng, chống BLGĐ. Qua 10 năm thực hiện Luật Phòng, chống BLGĐ, các cấp chính quyền cơ sở đã tổ chức hơn 2.911 buổi họp có lồng ghép nội dung tuyên truyền, phổ biến các văn bản, chính sách, pháp luật về phòng, chống BLGĐ cho hơn 20.000 lượt người tham dự. Đồng thời tổ chức trợ giúp pháp lý lưu động cho hơn 53 xã của 18 huyện, thị xã, thành phố, chủ yếu trợ giúp pháp lý lưu động tại các huyện miền núi như Tây Giang, Nam Giang, Đông Giang, 12 đợt trợ giúp pháp lý dành riêng cho phụ nữ tại các huyện Duy Xuyên, Bắc Trà My, Núi Thành, Điện Bàn… Ngoài ra, hoạt động tư vấn cho nạn nhân bạo lực gia đình là 176 trường hợp, trong đó hôn nhân gia đình là 104 vụ việc, dân sự là 72 vụ việc.

Theo thống kê, hiện nay Quảng Nam có 395.197 hộ gia đình gồm các dân tộc sinh sống như: Kinh, Cơ Tu, Xơ Đăng, Giẻ Triêng, Cor, Ca Dong… Nét văn hóa đặc trưng cơ bản của các gia đình vẫn mang tính truyền thống, ít thay đổi và các thành viên liên kết với nhau bằng chuỗi quan hệ huyết thống, có sự chung sống từ ba thế hệ trở lên: ông bà – cha mẹ – con cái. Đây là kiểu gia đình khá phổ biến và tập trung nhiều ở vùng nông thôn và miền núi. Bên cạnh những kết quả đạt được trong việc thực hiện Luật Phòng, chống BLGĐ trong 10 năm qua, vẫn còn một số tồn tại nhất định như trình độ dân trí và sự phát triển kinh tế không đồng đều giữa các vùng miền, nhất là các tập tục lạc hậu vẫn bị chi phối trong cuộc sống của đồng bào vùng sâu, vùng xa. Ông Nguyễn Thế Thọ – Trưởng Phòng VH-TT huyện Phước Sơn cho biết: Năm 2014, huyện triển khai xây dựng hai mô hình điểm “Tuyên truyền giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình” tại hai xã Phước Mỹ, Phước Hòa và phối hợp với Hội Phụ nữ, Phòng Tư pháp, Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội huyện… nhằm đẩy mạnh phổ biến kiến thức, luật Phòng, chống BLGĐ trên địa bàn huyện. Tuy nhiên, trong 10 năm qua (2008-2018) vẫn còn 207 trường hợp tảo hôn, kết hôn trước độ tuổi trưởng thành dẫn đến hiện tượng BLGĐ, ly hôn… Đây là một thách thức khó khăn ở miền núi vì trình độ dân trí thấp, các tập tục lạc hậu vẫn còn nhiều trong đời sống sinh hoạt của người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số….

Nhìn lại 10 năm triển khai thực hiện Luật Phòng, chống BLGĐ trên địa bàn tỉnh Quảng Nam được triển khai sâu rộng của các cấp chính quyền và đoàn thể, ban ngành từ tỉnh đến cơ sở đã có nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác này, nhằm từng bước ngăn chặn BLGĐ. Qua thực tiễn triển khai Luật phòng, chống BLGĐ cho thấy mặc dù đã có sự chung tay vào cuộc mạnh mẽ của các cấp, các ngành nhưng BLGĐ vẫn còn là một vấn đề nhức nhối của xã hội, số vụ bạo lực gia đình trên địa bàn xảy ra còn nhiều làm xói mòn các giá trị đạo đức truyền thống và gây tan vỡ hạnh phúc gia đình, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội và tình hình an ninh trật tự xã hội. Ông Tào Viết Hải – Phó Giám đốc Sở VH,TT&DL cho biết: Trong thời gian tới, Sở VH,TT&DL sẽ đẩy mạnh công tác phối hợp giữa các cơ quan, ban ngành, hội đoàn thể để thực hiện tốt hơn nữa công tác gia đình và phòng, chống BLGĐ, đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống BLGĐ và tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ phụ trách công tác gia đình ở các cấp. Đồng thời, các địa phương tiếp tục tập trung công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân trong công tác phòng, chống BLGĐ, phát huy các mô hình phòng ngừa, can thiệp, hỗ trợ giải quyết BLGĐ tại cộng đồng…

                                                D.Q