Một vài vấn đề về xây dựng “Văn hóa gia đình”

Nên đặt vấn đề xây dựng “văn hóa gia đình” trước khi xây dựng “gia đình văn hóa” vì văn hóa trong mỗi gia đình là nền móng vững chắc để hình thành mỗi con người cho xã hội.

Cách đây vài năm, nhóm nghiên cứu của Tiến sĩ Lê Tiến Công – Trường Đại học Phan Châu Trinh đã tiến hành điều tra trong các làng xã tại Hội An và đưa ra những thông tin thống kê đáng quan tâm về mối quan hệ gia đình, họ hàng, cộng đồng tại đây.

Nét đẹp văn hóa gia đình

Qua 600 phiếu điều tra thực hiện tại các xã, phường Cẩm Châu, Cẩm Thanh, Thanh Hà, Tân An, Cẩm Nam, Cẩm Hà, cho thấy, gia đình phổ biến ở Hội An vẫn là 3 thế hệ (63%) và 2 thế hệ (36%), trong đó, gia đình 4 thế hệ có nhưng ít. Mối quan hệ của các gia đình với bà con lối xóm được người dân tự đánh giá là “rất tốt” (64,5%) và bình thường (33%) bởi mọi người rất quan tâm, giữ mối giao tiếp với bà con láng giềng (87%) cũng như anh em họ hàng (91,5%). Cũng chính vì thế, mối giao tiếp với bà con lối xóm trong khối phố vẫn chiếm vị trí chủ yếu trong nhiều mối quan hệ khác (66%).

Kết quả điều tra lượng hóa này cho thấy, quan hệ gia đình, họ hàng và cộng đồng trong làng xã Hội An được gìn giữ khá tốt. Mới đây, Phòng Văn hóa và thông tin Hội An cũng đã đề xuất với UBND thành phố xúc tiến xây dựng bảo tàng ký ức nếp sống gia đình Hội An. Hiện cơ quan chức năng đang triển khai thực hiện ý tưởng xây dựng đề án “Nếp sống đẹp người Hội An” hướng tới bảo tồn, khôi phục nếp sống tốt đẹp của người dân Hội An trong giao tiếp, ứng xử hằng ngày, góp phần tạo thêm sản phẩm du lịch văn hóa ở phố cổ. Đề án được phân kỳ thực hiện lâu dài, trước mắt tập trung vào cộng đồng cư dân phố cổ với nội dung ứng xử thân thiện với du khách và môi trường.

Trong bối cảnh hiện nay tại Hội An, tỷ lệ thống kê qua điều tra xã hội học và ý tưởng xây dựng bảo tàng ký ức nếp sống gia đình như trên là đáng mừng và đáng phải làm. Nhân kỷ niệm 10 năm Hội An được công nhận là thành phố trực thuộc tỉnh (2008-2018) vừa qua, ông Nguyễn Sự – nguyên Bí thư Thành ủy Hội An, cho rằng: “Bây giờ nếu xây dựng đô thị tại Hội An thì thách thức lớn nhất vẫn là ý thức thị dân. Nếu bỏ quên điều đó mà chỉ tính một năm chúng ta tăng trưởng GDP là bao nhiêu, thu tiền ngân sách là bao nhiêu thì không ổn. Vấn đề là, một đô thị bền vững là một đô thị mà chỉ số hạnh phúc của người dân như thế nào. Chỉ số hạnh phúc đó là đời sống vật chất, đời sống tinh thần, là sự an bình, là mối quan hệ gia đình, sự thân thiện với môi trường, là ứng xử giữa người với người”.

Tháng 9 năm ngoái, khi ban hành Nghị quyết về Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Hội An đáp ứng yêu cầu xây dựng thành phố sinh thái, văn hóa, du lịch”, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố đã nhận định, tuy đã có những nỗ lực phấn đấu và thành quả đáng mừng nhưng phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, trong đó có phong trào xây dựng gia đình văn hóa, nhiều nơi còn nặng về hình thức, chất lượng và hiệu quả chưa cao. Nhiệm vụ xây dựng con người văn hóa chưa được quan tâm, môi trường văn hóa xã hội biến động phức tạp, các hiện tượng phản văn hóa, suy thoái đạo đức, lối sống, nếp sống, giao tiếp ứng xử tác động đến giềng mối gia đình, cộng đồng, làm tổn hại truyền thống tốt đẹp của con người Hội An.

Ông Nguyễn Văn Lanh – Trưởng Phòng Văn hóa và thông tin Hội An, Phó Ban chỉ đạo xây dựng Hội An – Thành phố văn hóa, cho biết: “Nghị quyết xác định xây dựng con người Hội An phát triển toàn diện gắn với xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh. Và để xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ hạnh phúc, phải đặt gia đình ở vị trí trung tâm trong quá trình phát triển, coi đầu tư cho gia đình là đầu tư cho phát triển bền vững”.

Giải pháp đề ra là xây dựng mô hình gia đình nề nếp, có sinh hoạt lành mạnh, có tình yêu lao động, có tình yêu nghề nghiệp để tạo lập môi trường xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh. Phát huy vai trò giáo dục của gia đình kết hợp giáo dục của nhà trường, xã hội cùng với các quy ước của cộng đồng để xây dựng nhân cách, đạo đức, nếp sống, lối sống văn hóa của từng cá nhân.

“Lâu nay, Hội An phát động xây dựng “gia đình văn hóa”, tuy nhiên, trong nhịp sống hiện nay, chúng ta nên đặt vấn đề xây dựng “văn hóa gia đình” trước khi xây dựng “gia đình văn hóa” nhằm tạo nền móng vững chắc để hình thành mỗi con người cho xã hội. Phải lấy thực chất văn hóa từ mỗi gia đình.” – Ông Nguyễn Sự, nói thêm.

Đây là cách đặt vấn đề rất đáng quan tâm.

H.Q.H