Lễ hội Văn hóa – Thể thao các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam lần thứ XIX: Rực rỡ sắc màu văn hóa…

Những ngày tháng bảy, huyện vùng cao Nam Giang lại tưng bừng rộn rã. Trên khắp các ngả đường từ các xã đến trung tâm huyện, người người náo nức về đây, lan tỏa những sắc màu văn hóa truyền thống của đồng bào miền núi của xứ Quảng…

Khai mạc Lễ hội VH-TT các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam lần thứ XIX năm 2018

Lễ hội VH-TT các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam lần thứ XIX đã chính thức khai mạc vào lúc 8h tối ngày 21.7.2018 mở đầu chuỗi các hoạt động văn hóa, thể thao mang đậm sắc màu truyền thống của đồng bào các dân tộc đang sinh sống tại các huyện vùng núi tỉnh Quảng Nam. Lễ khai mạc đã diễn ra trang trọng và hoành tráng tại sân vận động huyện Nam Giang với điểm nhấn là phần diễu binh, diễu hành của gần 1.000 người đến từ các lực lượng vũ trang, đoàn thể, các em học sinh và VĐV, diễn viên, nghệ nhân của 9 huyện miền núi tỉnh Quảng Nam là Tiên Phước, Hiệp Đức, Phước Sơn, Nông Sơn, Bắc Trà My, Nam Trà My, Tây Giang, Đông Giang và đơn vị chủ nhà Nam Giang. Sau phần lễ là phần biểu diễn nghệ thuật kéo dài 40 phút với chủ đề “Âm vang vùng cao” của hơn 500 diễn viên, ca sĩ với nôi dung ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên, bản sắc văn hóa đặc trưng của đất và người của huyện miền núi Nam Giang nói riêng và vùng cao xứ Quảng nói chung, giới thiệu các địa danh lịch sử… cùng không khí vui tươi của ngày hội lớn khi các dân tộc anh em cùng về đây tụ hội. Năm nay, lễ hội thu hút hơn 1.500 VĐV, diễn viên, nghệ nhân là đồng bào các dân tộc đang sinh sống trên địa bàn của 9 huyện miền núi tỉnh Quảng Nam. Trải qua 19 kỳ tổ chức, đến nay, Lễ hội VH-TT các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam đã trở thành ngày hội lớn của đồng bào sống trên vùng cao bạt ngàn nắng gió, là nơi hội tụ nhiều không gian đa sắc màu văn hóa của cộng đồng các dân tộc anh em như Kinh, Cơ Tu, Cor, Ca Dong, Tà Riềng… trên dãy Trường Sơn hùng vĩ.

Tái hiện lễ thỉnh sắc và rước sắc Lễ hội Kỳ Yên của huyện Tiên Phước.

Háo hức mong ngày hội lớn, dù đến ngày 21.7 mới diễn ra lễ khai mạc nhưng không khí lễ hội đã rộn ràng tại thị trấn Thạnh Mỹ, huyện Nam Giang từ khá sớm với các trận thi đấu vòng loại các môn bóng đá nam 7 người, bóng chuyền nam, nữ. Ngay sau lễ khai mạc, Lễ hội VH-TT các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam lần thứ XIX tiếp tục diễn ra sôi nổi với các môn đẩy gậy (nam, nữ), bắn ná (nam, nữ), kéo co (nam, nữ), việt dã leo núi (nam, nữ) và vòng thi đấu xếp hạng các môn bóng đá nam 7 người, bóng chuyền nam, nữ. Các môn thi đấu tại hội thi lần này cũng là các môn tính xếp hạng toàn đoàn của Đại hội Thể dục – Thể thao tỉnh Quảng Nam lần thứ VIII năm 2018 nên các cuộc tranh tài càng diễn ra quyết liệt và gay cấn hơn. Diễn ra song song với các môn thể thao thanh niên là các môn thể thao của lực lượng bộ đội thường trực, dân quân tự vệ và công an đang đóng quân trên địa bàn tỉnh. Trong đó lực lượng bộ đội thường trực tham gia thi đấu môn bắn súng Tiểu liên AK(3×10). Lực lượng dân quân tự vệ tranh tài ở nội dung ba môn quân sự phối hợp (nam, nữ) là bắn súng; ném lựu đạn xa trúng hướng; chạy vũ trang 3.000m (nam); 1.500m (nữ). Đặc biệt, môn chạy vũ trang được tổ chức tại đường Hồ Chí Minh và đường Trường Sơn. Các môn thể thao Công an được tổ chức trong chương trình đại hội gồm các môn bắn súng ngắn dân dụng K59 và môn chiến sĩ Công an khỏe với các nội dung Co tay xà đơn, tại chỗ bật xa, chạy vũ trang 1.500m (nam), 800m (nữ); chạy 100m (nam, nữ).

Trình diễn trang phục truyền thống của người Cơ Tu

Bên cạnh các môn thể thao, Lễ hội VH-TT các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam lần thứ XIX còn có những sự kiện nổi bật nhằm tôn vinh bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào. Ban tổ chức nhấn mạnh tính thiết thực, hiệu quả trong tổ chức các môn thi đấu thể thao và hoạt động văn hóa nghệ thuật, nâng cao chất lượng, phản ánh được tính thực chất là hoạt động của cộng đồng các dân tộc. Nhằm đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn hóa của nhân dân, hoạt động văn hóa luôn cần những cái mới, vì vậy, tại lễ hội lần này, ban tổ chức đã cải thiện, nâng cao nhiều nội dung như tái hiện các hoạt động văn hóa dân gian truyền thống của đồng bào, từ các điệu múa cồng chiêng, hát lý, trình diễn nhạc cụ dân tộc đến các lễ hội độc đáo. Trong đó,các hoạt động văn hóa, văn nghệ tập trung vào các nội dung chính là trưng bày, quảng bá, trình diễn các nghề thủ công truyền thống và ẩm thực của đồng bào các dân tộc thiểu số; liên hoan nghệ thuật quần chúng, biểu diễn cồng, trống chiêng, nhạc cụ dân tộc và trình diễn trang phục truyền thống dân tộc; trình diễn, giới thiệu trích đoạn lễ hội, nghi thức sinh hoạt văn hóa truyền thống. Nếu tại Lễ hội VH-TT các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam lần thứ XVIII điểm nhấn của các hoạt động văn hóa văn nghệ là phần tái hiện nghi thức lễ cưới của đồng bào các dân tộc thì tại lễ hội lần này được rộng mở hơn với các trích đoạn lễ hội, nghi thức sinh hoạt văn hóa truyền thống dân tộc chứ không bó hẹp trong tục cưới xin như trước. Điều này đã tạo điều kiện cho các huyện có cơ hội lựa chọn và mang đến lễ hội những nét văn hóa đặc sắc, đặc trưng nhất của mỗi tộc người sinh sống tại địa phương. Có sự chuẩn bị kỹ càng từ khá sớm nên đến với lễ hội lần này, các đoàn nghệ nhân, diễn viên đến từ các huyện tái hiện khá tinh tế những hoạt cảnh đời thường của đồng bào, thể hiện đậm nét giá trị văn hóa cội nguồn. Ông Đặng Công Dung – Trưởng phòng VH-TT huyện Tiên Phước cho biết: “Đến với lễ hội lần này, huyện Tiên Phước tái hiện nghi thức rước sắc trong Lễ hội Kỳ Yên theo truyền thống của dân tộc Kinh. Lễ hội Kỳ Yên (hay cầu an) là một trong những lễ hội được người dân ở các miền quê Tiên Phước tổ chức quy mô, long trọngmỗi độ xuân về với tâm nguyện cầu “Phong điều vũ thuận” – mùa màng bội thu, “Quốc thái dân an” – làng xóm yên vui, dân giàu nước mạnh”.Nghi thức rước sắc của lễ hội được đoàn Tiên Phước tái hiện sinh động với đầy đủ chiêngtrốngcờlộng cùng đội nhạc lễ hơn 30 người. Đi đầu đám rước là chiêng, trống, kèn, kế đó là các vị chức sắc, những người trong Ban tế tự – những người này có nhiệm vụ như là những người dẫn đầu đám rước. Tiếp là hai viên chức trong làng, một người ôm ấn – kiếm của thần và một người khác bưng dàn Lỗ bộ nhỏ. Tiếp sau là những người ăn mặc như lính hầu đi hai bên, mỗi bên khoảng 4 người, tay cầm cờ phướn, đao, kiếm, thương. Thủ sắc được rước bằng kiệu. Điểm nhấn của đám rước là phần biểu diễn sắc bùa của các nghệ nhân, nghệ sĩ người Tiên Phước. Cùng với những nét văn hóa của người Kinh, nhiều hoạt động văn hóa, lễ hội của đồng bào các dân tộc anh em sinh sống trên dãy Trường Sơn cũng được các đoàn chọn lựa và biểu diễn tại lễ hội như Lễ khai năm tạ ơn rừng của đồng bào Cơ Tu, nghi thức mừng lúa mới của người Ca Dong … Đây đều là những lễ hội gắn chặt với cuộc sống của đồng bào các dân tộc, gắn với núi rừng, thể hiện mơ ước về cuộc sống ấm no, hạnh phúc của cộng đồng.

Thi đấu môn đẩy gậy

Bên cạnh hoạt động được tổ chức thường xuyên và không thể thiếu ở các kỳ Lễ hội VH-TT các huyện miền núi là liên hoan nghệ thuật quần chúng, biểu diễn cồng, trống chiêng, nhạc cụ dân tộc và trình diễn trang phục truyền thống dân tộc thì nét mới năm nay là hoạt động trưng bày, giới thiệu, quảng bá, trình diễn các nghề thủ công truyền thống và ẩm thực của đồng bào các dân tộc thiểu số. Tham gia lễ hội lần này các địa phương đã đem đến trưng bày những sản phẩm thủ công truyền thống của địa phương như nghề đan lát; điêu khắc thủ công bằng rìu, rựa; nghề dệt thổ cẩm… cùng với đó các món ngon, đặc sản đặc trưng của địa phương như cá niên,  bánh cuốt, ếch nướng lồ ô, ếch xông khói, ếch đá đột mây, canh rau ranh ốc đá… Chính những hoạt động văn hóa này đã góp phần làm nên thành công cho lễ hội, không chỉ tôn vinh bản sắc văn hóa truyền thống, quảng bá tiềm năng phát triển du lịch đến du khách. Ngày hội thực sự đã trở thành không gian để đồng bào – những chủ thể văn hóa miền núi tự hào và chung sức bảo tồn, phát huy các giá trị truyền thống. Điều thú vị là bên cạnh những già làng, bậc cao niên thì hầu hết diễn viên, nghệ nhân tham gia các hoạt động văn hóa tại lễ hội lần này đều là người trẻ ở địa phương – những người trẻ hầu hết được sinh ra trong môi trường ít nhiều đã nhạt phai các giá trị văn hóa truyền thống. Chính vì thế, mỗi lần tổ chức lễ hội là thêm một lần tái hiện không gian hội ngộ của anh em các dân tộc, giúp những người trẻ đồng bào vùng cao được nâng cao nhận thức về nét đẹp truyền thống ông cha ngày trước và tích lũy kinh nghiệm sống cho bản thân.

Không chỉ có giá trị to lớn về văn hóa, các kỳ lễ hội đã tạo cơ hội xúc tiến và quảng bá tiềm năng du lịch – văn hóa của miền núi và thu hút đầu tư, tạo hướng đi mới đầy tích cực cho phát triển du lịch cộng đồng vùng cao. Lễ hội VH-TT các huyện miền núi là cơ hội để những tiềm năng đặc trưng của miền núi, vùng đồng bào được quảng bá rộng rãi đến với du khách, thông qua các sự kiện của lễ hội. Ông A Viết Sơn – Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Giang cho biết: Là đơn vị chủ nhà của lễ hội lần này, huyện Nam Giang xác định đây là dịp để quảng bá, giới thiệu hình ảnh, con người, văn hóa của Nam Giang đến với bạn bè, du khách gần xa. Đặc biệt là văn hóa truyền thống của đồng bào và các hoạt động gắn liền với du lịch của huyện. Dịp này, huyện Nam Giang đã tổ chức trưng bày các hình ảnh về lịch sự, đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc sinh sống trên địa bàn huyện để đông đảo du khách biết đến. Bên cạnh đó, huyện đã tổ chức hội chợ để quảng bá, giới thiệu các sản vật, ẩm thực đặc trưng. Ngoài không gian trưng bày về hiện vật lịch sử, văn hóa và các mặt hàng nông sản đặc trưng, các hoạt động trình diễn nghề thủ công, tái hiện lễ hội truyền thống cũng giúp giới thiệu đầy đủ đến du khách những tiềm năng và lợi thế của vùng đất, con người Nam Giang, nhằm mở ra cơ hội mời gọi đầu tư phát triển du lịch cộng đồng trong tương lai…

                                                                     H.P