Thành công không đến từ hào nhoáng

1.“Ngày trở về” của NSNA Lê Vấn – tác phẩm được trao giải A tại Liên hoan ảnh khu vực Nam Trung bộ và Tây Nguyên, giải A Tặng thưởng VHNT Quảng Nam, giải C – Giải thưởng VHNT Việt Nam. Tại Giải thưởng VHNT Đất Quảng lần thứ 2 (2009-2014) được vinh danh giải B, không có giải A. Không dừng ở đó, tại triển lãm “Nhiếp ảnh nghệ thuật Việt Nam 30 năm đồng hành cùng đất nước đổi mới (1986 – 2016)”, tác phẩm này được trao giải C… và được xét chọn tham gia giải thưởng sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học nghệ thuật và báo chí về chủ đề “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” cấp Trung ương. Tác phẩm đạt nhiều giải cấp tỉnh, khu vực và quốc gia này có gì đặc biệt? Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đào Tiến Đạt chia sẻ: “Đây là tác phẩm có ánh sáng, bố cục tốt, nội dung tư tưởng rõ ràng, miêu tả rõ nét tính cách nhân vật, đó là hình ảnh anh Bộ đội Cụ Hồ ngày trở về trong vinh quang, nhưng rất bình dị. Sáng tạo trong cách thể hiện, độc đáo, bấm máy đúng khoảnh khắc, xử lý kỹ thuật tốt”. Còn chủ nhân của tấm ảnh “Ngày trở về” kể, năm 2013 trong một lần đi tác nghiệp tại huyện Đông Giang, bắt gặp hình ảnh vợ chồng cựu chiến binh Alăng Bảy ở thôn Bhơ Hôồng, xã Sông Kôn – Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Alăng Bảy đã đi vào “huyền thoại của núi rừng”, nhưng bình dị giữa đời thường, hai vợ chồng chở nhau trên chiếc xe đạp cùng với giấy khen, hoa và cả những tấm huy chương… Bắt gặp khoảnh khắc ấy, nhưng muốn tấm ảnh có ý nghĩa hơn, đúng chất “ngày trở về”, nghệ sĩ Lê Vấn đề nghị Anh hùng LLVT Alăng Bảy chở vợ, nhưng người anh hùng đã từng làm cho kẻ thù khiếp vía lại không biết đi xe đạp. NSNA Lê Trọng Khang (con trai của NSNA Lê Vấn) phải nằm xuống đất, hai tay, hai chân bám vào hai bánh xe đạp và ghì chặt, để hai vợ chồng được “chở nhau” đúng nghĩa.

Nhiều nghệ sĩ nhiếp ảnh tâm sự, họ không sợ vất vả trong những chuyến đi mà chỉ sợ không có tác phẩm vừa ý. NSNA Mai Thành Chương tâm sự: anh mê nghệ thuật ánh sáng này đến nỗi bao nhiêu tiền làm ra, cộng với các khoảng tiền từ các giải thưởng anh đều giành cho việc mua sắm thiết bị máy móc. Cái máy ảnh nào mới ra, anh đều muốn sở hữu, những vùng đất nào có cái hay, cái lạ anh đều muốn khám phá và trải nghiệm. Còn NSNA Lê Trọng Khang – anh đã nhiều lần vượt hàng trăm kilomet để đến vùng núi cao phía Tây của tỉnh để tìm hiểu nghi thức của đồng bào Cơ Tu, chọn thời điểm, bố cục, ánh sáng, địa điểm để có được bộ ảnh ưng ý “Nghi thức dựng cây Nêu của đồng bào Cơ Tu”, đằng sau những giọt mồ hôi là thành quả với những tác phẩm đã đoạt nhiều giải thưởng – xứng đáng với công sức họ đã bỏ ra góp phần làm cho cuộc sống tươi đẹp hơn.

 

  1. Nghệ thuật tạo hình ở Quảng Nam có nhiều họa sĩ chuyên về nghệ thuật sơn mài như Lê Nguyên Chính, Lê Đình Chinh… các họa sĩ chia sẻ, để có được những tác phẩm có chất lượng nghệ thuật họ phải luôn tìm tòi cái mới, mang đậm dấu ấn và giàu tính sáng tạo. Sơn mài có những điểm “ngược đời”, đó là muốn lớp sơn vừa vẽ khô, tranh phải ủ trong tủ kín gió và có độ ẩm cao. Muốn nhìn thấy tranh lại phải mài nhẵn đi mới thấy hình, kỹ thuật vẽ sơn mài khó và có tính ngẫu nhiên. Họa sĩ Lê Đình Chinh với những tác phẩm: “Sống trong lòng phố cổ”, “Rằm tháng Tám”… để hoàn thành những tác phẩm này anh đã dành thời gian, công sức và phải thực sự yêu nghề. Bởi khi mài tranh, người họa sĩ cần phải biết có chỗ nên mài nông hay sâu để hiện lên các lớp mảng màu, hình, nét… Quá trình này đôi khi tạo ra nhiều hiệu quả bất ngờ, những vỏ trứng, son, màu, vàng, bạc chìm nổi trong màu hổ phách tạo nên sự kỳ ảo của màu sắc. Chính bởi sự công phu và tỉ mỉ của anh, mà các “đứa con” này đã đoạt nhiều giải thưởng ở tỉnh, khu vực và quốc gia.

Còn ở sáng tác điêu khắc với đặc thù riêng, vất vả hơn rất nhiều lần so với các bộ môn mỹ thuật khác. Từ việc đi tìm chất liệu mới, đến thể hiện những ý tưởng cập nhật xu thế thời đại, bắt kịp sự phát triển của điêu khắc thế giới, nhưng đến khi hoàn thiện tác phẩm di chuyển nó là cực kỳ khó, và khi triển lãm xong, không có chỗ để trưng bày vì tác phẩm quá lớn và ghồ ghề. Ở Quảng Nam, các nhà điêu khắc thường sáng tạo trên những chất liệu như gỗ, đồng, kim loại, gò nhôm, tổng hợp… nhà điêu khắc Dương Đức Lin, Kiều Nhật San chia sẻ, để có một tác phẩm từ ý tưởng, phác họa và dùng chính đôi bàn tay của mình để gò, đập, cắt… Nhìn đôi bàn tay của những nhà điêu khắc với những dấu vết búa đập trúng tay mới thấu hiểu người nghệ sĩ lao động chân tay không ít vất vả. Nhà điêu khắc Nguyễn Văn Huy, tâm sự: “Vất vả hàng tháng trời để hoàn thiện tác phẩm, có mô hình rồi bắt đầu chia khuôn và đổ khuôn bằng thạch cao, composit (chất liệu tổng hợp)… bụi mù tung tóe trong quá trình làm tác phẩm, nhưng vui, vì công chúng yêu mến tác phẩm của mình”.

Còn đối với họa sĩ Trương Bách Tường, tác phẩm của anh đa phần là sắp đặt, chiếm rất nhiều thời gian, công sức, bởi từ việc hình thành ý tưởng đến tìm chất liệu. Chất liệu anh thường sử dụng như sắt, chai, lọ, gỗ, ma na canh, giấy… tưởng rằng đó là những vật liệu dễ tìm, nhưng yêu cầu về nội dung tác phẩm thì hoàn toàn khác biệt. Những tên tác phẩm của người họa sĩ này rất đặc biệt, gây cho người xem sự tò mò như “Cửa và cầu thang”, “Thời quảng cáo”, “Những chiếc ghế”, “Mặt trái mạng xã hội”… Ở các tác phẩm sắp đặt “Sóng nước Bạch Đằng Giang” anh đã dành rất nhiều thời gian, tâm huyết, nghiên cứu các tác phẩm viết về tuồng, rồi tỉ mỉ dán giấy, phủ bột, mài bột, sơn lót, sơn nền rồi kẻ vẽ ra đến cả hàng trăm mặt nạ tuồng. Du khách khi đến Câu lạc bộ Mỹ thuật Hội An đều dừng bước và ngỡ ngàng trước các tác phẩm của người họa sĩ đa tài này.

  1. Để thành công trong vai diễn, ban đầu là học lời thoại, sửa lời thoại cho phù hợp, sau đó tập nhập vai nhân vật, cùng nhau phân tích tính cách nhân vật rồi mới bắt đầu diễn. Đứng trên sân khấu, nhìn ai cũng đẹp nhưng phía sau cánh gà sân khấu là cơm áo, thực tế cuộc sống buộc họ phải trở về đời thực. Khi sân khấu đã không thể giúp họ đủ trang trải cho cuộc sống bởi đồng tiền thù lao tập luyện, biểu diễn cho các nghệ sĩ chẳng thấm béo vào đâu. NSƯT Trần Ngọc Thủy cho biết, thu nhập bây giờ cũng đỡ hơn so với trước đây, nhưng cũng còn rất chật vật, nên các anh, các chị lớn tuổi trong đoàn luôn động viên, truyền cảm hứng cho lớp diễn viên trẻ mới vào nghề. Đối với người nghệ sĩ, sự yêu mến của khán giả mới là điều đáng quý, khi đoàn đi biểu diễn ở vùng sâu, vùng xa, đồng bào ngồi xem chật nức, những tràn vỗ tay rào rào, dù thời tiết có hôm thất thường… Nghệ sĩ Quang Việt chia sẻ: Trong vở Thai Xuyên Trần Quý Cáp, khi được phân đóng vai chí sĩ Trần Quý Cáp, anh cảm thấy rất áp lực, bởi Trần Quý Cáp là nhà giáo dục, một chí sĩ cách mạng cả một đời cống hiến cho dân tộc. Nên anh phải tìm hiểu, nghiên cứu kỹ về cuộc đời và sự nghiệp của ông, và nhiều chi tiết rất đời thường cũng phải học. Như cách dạy học trò, cảnh tay đeo gông, tay mang xiềng xích mà từng bước đi phải ung dung… Trong vở diễn, có chi tiết vợ Trần Quý Cáp đi bộ từ Quảng Nam vào Khánh Hòa thăm chồng, thương vợ vất vả đường xa, Trần Quý Cáp đã tự mình rửa chân cho vợ. Với cảnh diễn này, anh đã tập đi tập lại không biết bao nhiêu lần, vì phải làm sao vừa thể hiện tình yêu thương chan chứa trong từng cử chỉ. Và vai diễn đã đem về cho anh HCV của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và vai diễn xuất sắc của Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam.

Thế mới biết lao động nghệ thuật không hào nhoáng, không mượt mà như kết tinh trong tác phẩm. Chỉ có ai lao động cần mẫn, khổ công mới mong được nghệ thuật đền đáp.

H.A