Tân nhạc tại Hội An thời kỳ sau 1975

Sau những ngày thống nhất đất nước, dù còn nhiều lo toan về kinh tế nhưng phong trào văn nghệ của người Hội An đã được vực dậy từ rất sớm. Các nhạc sĩ như Hoàng Tú Mỹ ngoài việc dạy căn bản guitar, vẫn tiếp tục sáng tác những bài hát chủ đề quê hương và ca khúc

Thế hệ tân nhạc ở Hội An sau 1975

thiếu nhi, nhiều sáng tác của ông đã nhận được huy chương vàng tại các hội diễn nghệ thuật quần chúng. Bên cạnh đó còn có những sáng tác mới của thế hệ kế tiếp như: Trần Dũng với “Em Ơi Còn Nhớ”,  “Lời Chim”; Nguyễn Hoàng với “Đêm Hội Trăng Rằm”, “Tôi Đi Tìm Em”.

Các chương trình văn nghệ quần chúng liên tiếp được tổ chức tại địa điểm rạp Phi Anh ngay từ những tháng đầu năm 1976. Đội văn nghệ Minh Hương được thành lập với các thành viên: Hoàng Tú Mỹ, Ngô Văn Toại, Trần Thái, Trương Duy Trực, Tống Văn Huy, Huỳnh Nam Sinh… Ban nhạc gồm: Dương Hạ Châu – guitar solo. Tạ Bửu Tuấn – guitar accord. Trương Văn Thu – bass. Phan Hồng Huân –  trống.

Sau khi hai đơn vị Minh Hương và Hội An được sát nhập lại thành phường Minh An, được thừa kế lực lượng văn nghệ của Minh Hương vốn đã mạnh sẵn từ trước đồng thời bổ sung thêm thành viên của các gia đình yêu âm nhạc tại Hội An như họ La, họ Châu, họ Thái, họ Trương… Ban nhạc tăng cường thêm Trần Ngọc Đức, La Vĩnh Thành sử dụng guitar accord. La Vĩnh Sơn sử dụng piano hoặc guitar bass và những thành viên của ban nhạc cộng đồng người Hoa (sau này là ban nhạc mành trúc Việt – Hoa).

Đội văn nghệ phường Minh An trở thành trụ cột của các chương trình biểu diễn tại địa phương cũng như kết hợp với thành viên của đội văn nghệ phường Cẩm Phô, Sơn Phong tham gia các hội thi văn nghệ cấp tỉnh. Năm 1976 Huỳnh Ngọc Châu, La Xão Mỹ cũng kịp mang về cho Hội An tấm huy chương vàng tại hội diễn văn nghệ lần đầu tiên toàn tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng. Tại hội diễn “Tiếng hát về biển” của các tỉnh khu vực duyên hải miền Trung, Tịnh Quyên đã đoạt được huy chương Vàng bằng một tiết mục đơn ca.

Huỳnh Ngọc Châu, Trương Duy Trực, La Xão Mỹ, Châu Linh Phương và nhiều thành viên khác cũng đã được mời đi ghi hình biểu diễn tại đài truyền hình Đà Nẵng trong các năm 1977- 1978.

Vào những năm cuối thập niên 70 của thế kỷ XX, ngoài việc thành lập đoàn cải lương Hải Yến và một đoàn hát bộ đi lưu diễn tại các địa phương trong tỉnh, các nhóm văn nghệ cũng được tái thành lập tại các cơ sở thủ công mỹ nghệ tại Hội An như Hợp tác xã thêu ren Minh An, Hợp tác xã cơ khí Sơn Phong… Tiêu biểu nhất phải kể đến hai cơ sở có phong trào văn nghệ mạnh nhất thời bấy giờ là Hợp tác xã mành trúc Việt – Hoa và Hợp tác xã mành trúc Hội An (Mành trúc ông Căn). Đoàn văn nghệ mành trúc Việt – Hoa gồm các thành viên: Hứa Thiệu Chuẩn sử dụng guitar solo. Thái Trọng Tuyên, Lý Quốc Bảo sử dụng guitar accord. Diệp Năng Chương sử dụng bass. Lý Khoa Hàn sử dụng trống. Trầm Bồi Tuấn sử dụng keyboard hoặc guitar accord.

Đoàn văn nghệ mành trúc Hội An do thường xuyên đại diện địa phương đi hội diễn trong tỉnh và biểu diễn phục vụ tại các huyện thị lân cận nên tổ chức có phần bài bản hơn các đơn vị khác. Thời gian đầu đoàn văn nghệ này tập trung hầu hết những gương mặt văn nghệ nổi bật của Hội An mỗi khi có chương trình hội thi văn nghệ, thời điểm này đoàn được Hoàng Tú Mỹ điều hành. Sau đó ban nhạc “Mành Trúc Hội An” được chính thức lập do Mạc Phi Phụng và Lý Minh An điều hành, ban nhạc và diễn viên cũng thay đổi nhiều qua từng thời điểm. Thời kỳ đầu ban nhạc gồm các thành viên: Triệu Quốc Hưng, Dương Hạ Châu, Vương Hữu Khôi, Nguyễn Hữu Anh (Cơ), Tạ Bửu Tuấn sử dụng guitar; Đặng Quảng An, Trần Quang Long sử dụng bass; Tạ Tấn Phát, Phạm Trí, Lê Tấn Mười sử dụng trống. Sau đó vài năm thành viên ban nhạc được thay đổi dần, ban nhạc mới gồm các thành viên: La Vĩnh Thành sử dụng guitar accord, Nguyễn Quang Khánh sử dụng guitar solo, Hồ Kiến Sự sử dụng bass, Văn Đức và Nguyễn Trường Chiến sử dụng trống.

Sinh hoạt giao lưu văn nghệ của anh chị em nghệ sĩ tại Hội An sau 1975

Thành viên các đội hát múa qua các thời kỳ gồm: Tống Mỹ Huyền, Bùi Thị Lệ Đông, Tạ Bửu Hùng, Huỳnh Như Cang, Châu Tịnh Quyên, Tạ Bửu Hào… và nhiều thành viên khác từ các gia đình văn nghệ.

Kể từ năm 1976, nhóm kịch nói chuyên công diễn tiểu phẩm kịch tại các chương trình văn nghệ cũng được phát triển từ nhóm kịch ban đầu của phường Minh An gồm các thành viên: La Bích Hoa, Trần Mậu Minh, Võ Hưng Lệ, Bùi Quý Phong, Trần Thị Hội, Trần Em (Út Em), Lý Minh An, Nguyễn Hương đã hoạt động xuyên suốt cho đến hết thập kỷ 80.

Các gia đình âm nhạc từ những thập niên trước vẫn tiếp tục hoạt động văn nghệ giai đoạn này như gia đình nhạc sĩ La Xuân và các gia đình họ tộc khác, ngoài ra còn có thêm gia đình họ Trần với cả năm anh em trong nhà đều hoạt động văn nghệ gồm các thành viên: Trần Dũng sáng tác và sử dụng guitar solo, Trần Tiến sử dụng bass, Ánh Tuyết hát, Trần Thương và Trần Châu (Mến) sử dụng trống.

Gia đình họ Nguyễn gồm bốn thành viên: Nguyễn Châu sử dụng keyboard, Nguyễn Hoàng sáng tác và sử dụng guitar, Nguyễn Hùng sử dụng violon, Nguyễn Dũng sử dụng accordeon.

Ngoài ra không thể không nhắc đến Dương Hạ Châu và Trần Ngọc Đức đã mở lớp dạy guitar trong nhiều năm dài đã đào tạo nên nhiều cầm thủ bổ sung cho các nhóm nhạc thân hữu tại Hội An sau này.

Vào năm 1983 đoàn văn nghệ Nhà Văn Hóa thị xã Hội An được thành lập. Nơi đây tập trung hầu như đầy đủ những gương mặt văn nghệ Hội An qua nhiều thời kỳ từ những người lớn tuổi nhất như Huỳnh Ngọc Châu đến trẻ tuổi nhất như cặp anh em Lý Hùng, Lý Dũng. Qua các thời kỳ ban nhạc gồm các thành viên: Trần Dũng, Nguyễn Quang Khánh, Trầm Bồi Tuấn sử dụng guitar solo; Võ Phùng, Châu Quốc Sum, La Vĩnh Thành  sử dụng guitar accord; Phạm Ngọc Khâm, Lý Dũng, Trần Tiến sử dụng bass; Lý Hùng, Trần Thương, Trần Châu (Mến), Văn Đức sử dụng trống; La Vĩnh Hoàng sử dụng organ; Hoàng Kim Chi sử dụng violon.

Sau đó một thời gian Bùi Quý Phong thành lập đoàn văn nghệ “FoCo”, thành viên chủ yếu của đoàn cũng từ đoàn văn nghệ Nhà Văn hóa Hội An như:  La Vĩnh Hoàng, Văn Đức, Lý Hùng, Lý Dũng, Châu Quốc Sum, Hoàng Kim Chi, Quang Trung, Bồi Tú, Mỹ Phương,Thanh Xuân, Phương Loan, Vũ Hạnh, Tịnh Quyên, Bùi Quý Phong, Võ Hưng Lệ, Kim Anh, Lý Thu Nguyệt, Phan Huệ Linh, Đặng Mộng Lộc. Đoàn văn nghệ FoCo chuyên tổ chức các chương trình văn nghệ biểu diễn tại địa phương và các huyện thị trong tỉnh trong những năm cuối thập kỷ 80.

Cũng vào thời gian này, nhờ những chương trình hội diễn nghệ thuật quần chúng được tổ chức liên tục hàng năm tại Hội An cũng đã kích hoạt được phong trào văn nghệ của các nhóm nghệ thuật truyền thống lan rộng trên toàn thị xã. Các đội văn nghệ của các xã phường như: Sơn Phong, Cẩm Phô, Cẩm Châu, Cẩm Hà, Cẩm Kim, Cẩm An, Cẩm Thanh và xã đảo Tân Hiệp phát triển mạnh và cũng đã đóng góp nhiều gương mặt mới cho văn nghệ Hội An.

Các nhóm biểu diễn nghệ thuật truyền thống cũng đã mang về cho Hội An nhiều giải cao trong những kỳ hội diễn nghệ thuật cổ truyền trong tỉnh cũng như toàn quốc. Có thể gọi đây là tiền thân của Nhà Biểu diễn nghệ thuật cổ truyền Hội An hiện nay.

Thập niên 80 cũng là những năm văn nghệ Hội An gặt hái được những trái ngọt từ sự đầu tư cho văn nghệ của những thế hệ đi trước. Ánh Tuyết ngoài huy chương vàng đơn ca toàn quốc các năm 1983 – 1985, còn có huy chương bạc (không có huy chương vàng) giải diễn xuất của đài truyền hình Việt Nam. Đồng thời văn nghệ Hội An cũng đã gặt hái được các giải A1 toàn đoàn hội diễn văn nghệ toàn tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng (cũ) – 1986, và các giải cá nhân của Thanh Xuân tiết mục đơn ca, Phương Loan tiết mục đàn tranh, Đào Nguyên tiết mục múa. Ngoài ra còn có các giải A toàn đoàn tại Hội diễn lực lượng vũ trang và quốc phòng QN – ĐN – 1986, 1988 và những giải toàn quốc các năm sau này của đoàn văn nghệ Nhà Văn Hóa Hội An.

Những năm đầu thế kỷ 21 cũng là những năm đánh dấu sự trở lại của tân nhạc trong đời sống tinh thần của người Hội An. Vài quán café ca nhạc như Gạch Đỏ, Cung Trầm Phố… lần đầu tiên ra mắt người dân Phố. Tại đây đã thấy xuất hiện thêm một thế hệ trẻ biểu diễn tân nhạc bên cạnh những gương mặt cũ phần đông đã có tuổi. Nhiều người trong thế hệ mới này cũng xuất thân từ những gia đình có truyền thống âm nhạc cũ.

Sự kiện ca sĩ Duy Dũng đoạt quán quân “Tiếng Hát Mãi Xanh – 2013” và “Quán Quân Xanh – 2015” được xem như một trái chín cuối mùa trong vườn ươm âm nhạc ngày cũ. Đồng thời sự kiện này cũng là một hấp lực đủ lớn để cư dân phố Hội trở lại tham gia những đêm biểu diễn tân nhạc như ngày xưa.

T.N.N