Điều bình dị

Những bậc cao niên thì đã đành, cỡ ngũ thập tri thiên mệnh như anh bạn tôi mà vẫn cứ đau đáu chuyện làng quê. Anh luôn nghĩ rằng làng xưa rồi sẽ nhường chỗ cho xóm mới thôi! Anh sợ một ngày không xa cái mùi quê thân thuộc sẽ tan biến mất, nếu còn chăng cũng chỉ là chút dư hương trong hoài niệm. Thì ra cái mùi quê mà anh nói đến là mùi phân nục, mùi đất hăng mà anh quá quen thuộc khi còn là cậu bé chăn trâu. Hình bóng quê hương trong anh là con cò trắng trên lưng trâu, là cái xe đạp nước, là cái gàu múc trăng. Có lẽ, từ hai câu ca dao: Hỡi cô tát nước bên đàng/Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi đã hình thành khái niệm “gàu múc trăng” và theo thời gian cách gọi ấy cứ quen dần đến độ tự nhiên như vậy.

Còn tôi, không trẻ cũng chẳng già, đã từng hít thở hương đồng cỏ nội, chơi đủ trò quẩn quanh bên đụn rơm vàng, bay nhảy trên cánh đồng sau gặt đuổi theo cánh diều đứt dây rồi cười rồi khóc, lớn lên từ khoai hà sắn mọt… để bây giờ ngồi kể chuyện quê bằng những ngôn từ lần tìm trong ký ức. Không huyền thoại, không cổ tích mà sao xa xăm, huyễn hoặc thế!

Tự trong sâu thẳm lòng mình, hình bóng quê là bức tranh sống thực của những con chim chiền chiện nhảy nhót trên vồng khoai xiêm cuối vườn nhà nội, là những con chim bói cá lao xuống dòng sông săn mồi rồi bay vút lên vội vã về phía hàng tre gai bên bờ xanh kia.

Tôi, anh, chúng ta, những người con khi rời xa lũy tre làng, không thể nào quên được những hoa mướp chở nắng hè đong đưa gọi mời ong bướm, không thể nào quên hình ảnh khóm hoa cải vàng ở một góc sân vườn. Trở đêm hoài niệm, nhớ da diết, buồn man mác.

Trong cái ồn ã xô bồ của phố thị, càng thương, càng quý, càng trân trọng, càng thao thiết tiếng chuông chiều gõ nhịp vọng buông từ ngôi cổ tự ở cuối làng. Tiếng chuông chùa lẫn tan trong sương chiều, trong khói đốt đồng, mà dư âm lắng lòng khơi mở từ tâm hướng thiện, xua tan những muội mê phiền muộn bon chen tham vọng. Nếu ai đó đã một lần trong đêm sương chơi vơi nhìn vầng trăng lưỡi liềm đỏ quạch treo một góc trời quê buông thả những sắc màu kỳ ảo lên những đường cày vung vỡ mà không khỏi miên man trong lòng, nỗi  niềm trong dạ. Càng thẩm thấu tình quê hơn qua tiếng côn trùng kêu đêm khắc khoải. Nếu ai đó đã một lần “lội” chợ quê, rau vườn gạo ruộng, thành quả của lao động chân lấm tay bùn, bày ngang, sắp dọc, có lẽ không chỉ để buôn để bán mà còn để ngắm để nhìn. Cái mùi tanh nồng dễ chịu của buổi chợ quê sẽ theo bạn suốt đời. Nói quá lên một chút, làng quê truyền thống ẩn sâu trong góc hồn mỗi người đến nỗi không muốn rời xa, không muốn đổi thay, huống hồ ai đó bảo rằng một mai nó sẽ biến mất, dễ gì!

Khách quan mà nhìn nhận, đã một thời người người chung tay xây dựng nông thôn mới, những tiện ích những thuận lợi của cơ sở hạ tầng, của khoa học kỹ thuật đã mang lại diện mạo mới cho làng quê, người nông dân được giải phóng sức lao động, nâng cao năng suất, hiệu quả sản xuất ngày càng tăng tiến. Ở làng quê mới đó, mướp vẫn trổ hoa vàng gọi mời ong bướm, cải vẫn lên xanh rộ ngồng cho hạt mùa sau, và tiếng chuông chùa vẫn mang âm thiện theo gió chiều len vào hồn người thanh thoát. Rồi một ngày không xa, một nông thôn mới, một làng quê mới mà chúng ta chưa hình dung ra được nhưng chắc chắn rằng trăng vẫn trải sáng cánh đồng đêm nhuộm vàng những đường cày màu của trời của đất, màu của niềm tin yêu hy vọng.

Tiếng gà gáy mỗi sáng, tiếng chuông ngân mỗi chiều, tiếng trâu nghé ọ gọi bầy, tiếng côn trùng kêu đêm, tiếng thôn nữ í ới gọi nhau vui mùa gặt… là những điều bình dị không thể nào mất được cho dù những đổi thay đến từ công nghệ mới của một làng quê mới. Hồn đất nước mãi nằm trong những điều bình dị đó. Yêu quê hương, đất nước từ những điều bình dị quanh ta.

                                                               N.B.H