Lộ diện “vùng đất giấu”

Vùng cao Nam Trà My (Quảng Nam) có loài “thuốc giấu” mà đồng bào Xê Đăng không chịu tiết lộ, cho đến khi các nhà nghiên cứu tìm ra và gọi tên nó là sâm K5, sâm Ngọc Linh và giờ đã là sâm Việt Nam. Vùng đất giàu tiềm năng du lịch ấy, cũng có thể tạm gọi là “vùng đất giấu”, giờ cũng chính thức lộ diện…

Vùng sâm gốc Ngọc Linh vừa mở cửa hồi tháng 3.2019. ảnh: Hoàng Thọ

“Rừng xanh khe suối thầm thì”

Trang chủ của website huyện Nam Trà My dành nhiều thông tin giới thiệu về du lịch. Như trang mục “du khách” mô tả chi tiết về phiên chợ sâm Ngọc Linh, lữ hành, dịch vụ lưu trú, ẩm thực…. Với “du lịch vùng sâm”, có thêm thông tin chi tiết về điểm đến, bản đồ, tư liệu liên quan, các clip sinh động và nhất là nghe trỗi lên câu ca trên nền nhạc tha thiết: “Mời bạn về đây với Nam Trà My/ Nơi đây rừng xanh khe suối thầm thì…”.

Nam Trà My có lý do để chọn giới thiệu những giá trị đã được khẳng định. Cũ thì thác 5 tầng ở xã Trà Mai, cầu treo, đập thủy điện, vườn quê cổ, nhà của bác Võ Chí Công ở khu Nước Là (thời điểm làm Bí thư Khu ủy khu V)… Mới thì có hội sâm, vườn sâm gốc Tăk Ngo (thôn 2, xã Trà Linh), vườn tre khổng lồ ở nóc Long Riêu (thôn 3, xã Trà Nam). Theo hướng Bắc Trà My lên, tính từ trung tâm Tắk Pỏ, các tuyến du lịch tô màu đỏ như rẻ quạt mở về phía Trà Linh, Trà Nam, Trà Vinh… Nhưng phải đến khi Nam Trà My quyết định mở lễ hội sâm và mở cửa điểm du lịch vườn sâm gốc Tăk Ngo hồi đầu tháng 3.2019, địa phương đón khoảng 600 lượt khách tham quan sau 3 tháng.

Lộ diện vùng đất hứa

“Cây thuốc giấu” đã giúp “vùng đất giấu” trở thành điểm đến hấp dẫn của những người ưa khám phá. Còn nhớ, trong tờ trình gửi UBND tỉnh Quảng Nam và Sở VH,TT&DL tỉnh hồi tháng 10.2015 để xin chủ trương tổ chức lễ hội sâm Ngọc Linh, UBND huyện Nam Trà My từng mạnh dạn “tiên đoán” đây sẽ là lễ hội đặc trưng, độc quyền. Ban đầu, địa phương chọn ngày 12.8 hằng năm vì đây là thời điểm thu hoạch, gieo hạt và trồng sâm truyền thống của đồng bào Xê Đăng. Với vùng đất có vùng sâm gốc, lại quy hoạch đến 15.000 ha để trồng sâm, huyện Nam Trà My tự tin sẽ tạo cho du khách có những trải nghiệm thú vị về mô hình trồng sâm, hay khám phá về công dụng kỳ diệu của sâm K5 được xem là sâm tốt nhất thế giới.

Cuối cùng, lễ hội đầu tiên cũng đã khai diễn 4 ngày hồi giữa tháng 6.2017,  mang  chủ đề “Huyền thoại Ngọc Linh”.  Lễ hội lần hai mở vào đầu tháng 8.2018, chủ đề “Hương sắc sâm Ngọc Linh”…

Trở lại với vùng sâm gốc. “Cây thuốc giấu” của đồng bào Xê Đăng đã tiến một bước dài chỉ sau vài chục năm, kể từ trước ngày đoàn y bác sĩ của Bộ Y tế vào Khu V nghiên cứu rồi phát hiện loài sâm quý mọc hoang trên dãy Ngọc Linh (hồi năm 1973). Từ loài cây được đồng bào kín đáo giữ gìn như báu vật đại ngàn, giờ sâm Ngọc Linh đã trở nên quen thuộc và lại được… mở đường cho du khách dưới xuôi lên xem. Vườn sâm gốc Tắk Ngo là điểm du lịch vùng sâm đầu tiên ở Việt Nam, chỉ rộng khoảng 10 ha cho du khách tham quan. Nhưng còn có thêm khoảng 5 ha để trồng sâm phục vụ nghiên cứu khoa học, hơn 70 ha khác trồng sâm để cung cấp giống. Ít nhất đã có hai ngôi làng Mô Chai và Tắk Ngo (xã Trà Linh) được khảo sát để xây dựng hệ thống homestay cho du khách dừng nghỉ.

Tất nhiên, để tận mục sở thị vườn sâm gốc, du khách sẽ phải men theo con đường mòn, vượt qua hệ thống nhiều hàng rào an ninh bảo vệ, có hệ thống cảm ứng báo động bằng nhiệt. Khách qua 5 chốt chặn, chốt nào cũng có nhân viên ứng trực 24/24. Mà cũng chỉ để xem, còn mua bán gì thì phải… quay ngược xuống dưới trung tâm huyện, chờ phiên chợ sâm mở định kỳ vào ngày đầu tháng. Hồi cuối tháng 4, một du khách 32 tuổi đến từ TP. Hồ Chí Minh không giấu vẻ thích thú khi đứng trước vườn sâm gốc Tắk Ngo. Anh bảo, cái mệt nhanh chóng tan biến khi tận mắt thấy những cây sâm cho hạt đỏ chót, lại được nghỉ qua đêm ở vườn sâm trong cái se lạnh của vùng đất cách mực nước biển gần 2.000 mét, lặng nghe những âm thanh kỳ bí của đại ngàn…

Du lịch sâm Nam Trà My có tranh thủ kinh nghiệm của vùng sâm chuyên nghiệp Hamyang – Hàn Quốc.

Nhưng sự đột phá của chính quyền Nam Trà My cho ngã rẽ “du lịch sâm” không hề là chuyện mạo hiểm. Địa phương đang quảng bá sâm Việt theo kiểu Hàn, có tham khảo kỹ lưỡng cách làm của một địa bàn nổi danh: quận Hamyang, tỉnh Gyeongsangnam (Hàn Quốc). Khi Hamyang đã mở thành công lễ hội sâm lần thứ 12, Quảng Nam mới lần đầu tiên “rụt rè” đề xuất. Trao đổi với chúng tôi, ông Hồ Quang Bửu, Chủ tịch UBND huyện Nam Trà My, cho hay ý tưởng mở lễ hội sâm (và sau đó là du lịch sâm) được hình thành sau chuyến đoàn công tác địa phương tham dự lễ hội sâm núi lần thứ 12 tại Hamyang hồi tháng 8.2015. Tất nhiên, Nam Trà My còn nhiều thứ phải làm để du khách tiện lợi “thượng sơn” để tham quan. Khi đến Hamyang (Hàn Quốc), ông Bửu và đoàn công tác được đưa đi tham quan các vườn sâm trên núi bằng… ô tô loại 52 chỗ ngồi, khác xa lộ trình leo núi nhọc nhằn để lên đỉnh Ngọc Linh.

Đây là một trong những nguyên nhân khiến “vùng đất giấu” dù lộ diện nhưng vẫn không dễ cho du khách ngược xuôi. Kết thúc phiên chợ sâm hồi đầu tháng 5.2019, UBND huyện Nam Trà My không quên kiến nghị Bộ GTVT và UBND tỉnh Quảng Nam đưa tuyến Quốc lộ 40B  vào danh mục ưu tiên đầu tư trong năm 2019. Tuyến huyết mạch từ Tam Kỳ dẫn lên Nam Trà My, cũng là lối đi duy nhất lên vùng trồng sâm Ngọc Linh, hiện đang có đến 12 đoạn quanh co, cua ngoặt, hiểm trở, xuống cấp, chưa kể 2 ngầm qua sông luôn bị mưa lũ chia cắt.

Vùng du lịch sâm đã lộ diện. Nhưng xem ra để đánh thức trọn vẹn tiềm năng du lịch, Nam Trà My còn phải vượt thêm nhiều “chướng ngại vật”…

H.X.H