Đến với “Vương quốc Pơmu” Tây Giang

Có dịp đến tham quan “vương quốc” pơmu nằm ở 2 xã Tr’hy và Axan. “Vương quốc pơmu” này có  tổng diện tích vùng lõi hơn 425 ha, với 2.011cây, trong đó có 725 cây đã được công nhận cây di sản, chắc hẳn ai cũng ngạc nhiên và thích thú với điểm đến du lịch này…

Một trong những cây pơmu to, cao, tán rộng nằm trên tuyến đường số 6 thu hút khá đông du khách đến tham quan. Ảnh Nguyễn Điện Ngọc

“Vương quốc” pơmu

Vượt qua hơn 40km từ trung tâm huyện trên chiếc xe Uoát do anh AViết Tơnh, nhân viên lái xe của Huyện ủy Tây Giang điều khiển. Đường khá nhiều đèo dốc, quanh co khúc khuỷu và lầy lội. Tiết trời tháng 5, nóng hầm hập, ai cũng ướt đẫm mồ hôi nhưng khi vừa đặt chân vào đầu bìa rừng, chúng tôi có cảm giác mát lạnh trước những cây pơmu cao, to, tán rộng, tồn tại hàng trăm năm tuổi.

Được biết, cuối năm 2011, huyện Tây Giang tổ chức cho thanh niên huyện nhà phát dọn, mở đường đi bộ từ thôn Voòng (xã Tr’hy) đến thôn Ganil (xã Axan) nhằm giúp nhân dân của hai xã Ch’ơm và GaRy đi lại giao lưu, trao đổi hàng hóa. Trong lần ra quân làm đường, tại đồi núi Zi’liêng (thuộc địa phận xã Axan), ở độ cao hơn 1.500m so với mực nước biển, đoàn đã phát hiện một “vương quốc pơmu”. Theo số liệu điều tra mới nhất, hiện có 2011 cây, trong đó có 725 cây đã được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận cây di sản. Hầu hết những cây pơmu này có tuổi thọ từ 300 – 1.000 năm tuổi. Nhiều cây có đường kính 3 người ôm không xuể, trong đó cây pơmu được đặt tên là cây đình làng nằm ở tuyến đường số 4 có đường kính hơn 3,5m, chu vi thân cây 11m, chiều cao dưới tán 19,5m, tuổi thọ của cây được các nhà khoa học xác định 1.328 năm. Không chỉ có mỗi cây đình làng mà hầu như những cây có đường kính lớn, tuổi thọ cao nằm trên 6 tuyến đường đã được mở trong “vương quốc” đã được đặt tên như tuyến số 1 có cây voi pơmu, tuyến số 2 có cây rồng, cây ngũ hổ…, tuyến số 3 có các cây bạch tuộc, cây hang Alibaba, tuyến số 4 có cây vú nàng, tình nhân, chùa cầu…tuyến số 5 có các cây gấu voi, cây dỗi đá…Tuyến số 6 có nhiều cây đặc trưng giúp du khách khám phá và trải nghiệm những điều thú vị.

Anh Hối’Hmia, nhân viên bảo vệ “vương quốc pơmu” kể, người Cơ Tu tin rằng rừng luôn có Giàng cai quản, bảo vệ. Rừng còn, người còn, rừng mất con người sẽ diệt vong. Rừng già, cây cổ thụ, đầu nguồn sông, suối, người dân cho là nơi trú ngụ của thần linh, hồn người đã khuất, rất thiêng. Ai phá nó chính là phá nhà của thần linh, phá mạch nguồn sống, thần linh sẽ trừng phạt. Cho nên mỗi khi ai đó làm gì động đến rừng, đến cây cối, sông suối thì phải xin phép làng, đồng thời làm lễ cúng Giàng.

Du khách trên đường vào rừng tham quan quần thể pơmu. Ảnh Nguyễn Điện Ngọc

Khai mở hướng phát triển du lịch

Cây pơmu không chỉ có giá trị về kinh tế mà còn có giá trị về hệ sinh thái, hệ thực vật và có ý nghĩa rất lớn trong đời sống tâm linh của đồng bào các dân tộc thiểu số. Với ý nghĩa đó, trong những năm qua huyện Tây Giang không ngừng tăng cường công tác bảo vệ rừng. Đồng thời từng bước phát huy giá trị của rừng, nhất là đưa vào phục vụ du lịch, biến nơi đây thành một trong những điểm đến đầy lý thú. Đến nay, huyện đã đầu tư xây dựng làng sinh thái di sản pơmu ở thôn Arầng 1, xã Axan. Với hơn 10 nóc nhà sàn, phên và sàn làm bằng gỗ, mái lợp lá nằm sâu trong cánh rừng pơmu nguyên sinh, khí trời quanh năm mát lạnh.

Ngoài việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, huyện Tây Giang còn tổ chức nhiều lễ hội nhằm phát huy giá trị văn hóa làng. Trong những lễ hội đó phải kể đến lễ hội tạ ơn rừng được tổ chức vào dịp đầu năm trước khi vào vụ mới. Mỗi lần tổ chức, từ rất sớm, các già làng, trưởng bản và đông đảo đồng bào Cơ Tu ở những bản làng xa xôi cùng tề tựu về Làng sinh thái di sản Pơmu để dự lễ. Thường là sau lễ cúng tạ ơn rừng được tổ chức trang nghiêm tại rừng pơmu, mọi người hòa vào điệu nhảy tân tung, da dá, cùng cầu mong một năm mùa màng bội thu. Với những lễ hội được tổ chức phong phú về nội dung, đa dạng về hình thức đã thu hút khá đông khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, nghỉ dưỡng.

Anh Nguyễn Văn Dũng, số 91, đường Hoàng Văn Thụ, (quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng) cùng người vợ mới cưới ở tận thành phố Hồ Chí Minh đã vượt qua hàng trăm cây số để đến đây nghỉ dưỡng. “Lẽ ra chúng tôi nên đi hưởng tuần trăng mật ở Đà Lạt hoặc một nơi phồn hoa nào đó nhưng khi nghĩ đến một địa danh nổi tiếng ở quê hương mình mà chưa đến được là điều thiếu sót. Cho dù điều kiện phương tiện đi lại gặp nhiều khó khăn, nhưng khi đến được nơi đây chúng tôi  cảm thấy rất tuyệt vời. Đúng là “trăm nghe không bằng một thấy”, quả là không uổng công” – anh Dũng chia sẻ.

Làng sinh thái di sản pơmu được đầu tư xây dựng tại thôn Arầng 1, xã Axan. Ảnh Nguyễn Điện Ngọc

Rừng pơmu được công nhận cây di sản đã góp phần bảo tồn nguồn gen, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường của cộng đồng. Nếu rừng pơmu này được quy hoạch thành lập vườn quốc gia cùng với việc quan tâm đầu tư bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa tộc người Cơ Tu. Những cánh rừng nguyên sinh, cảnh sắc tự nhiên ở đây, hoàn toàn có khả năng khai mở hướng đi du lịch đầy hiệu quả cho mảnh đất vùng biên này.

                                                                    N.Đ.N