Đội ghe bơi tự quản Minh An – Hiệu quả của một đề án quản lý du lịch đô thị

Mỗi khi màn đêm buông xuống, phố xá lên đèn rực rỡ thì cũng là lúc dòng sông Hoài thành phố Hội An trở nên nhộn nhịp với những chiếc ghe đưa khách đi ngắm phố đêm. Tất cả diễn ra tấp nập nhưng trật tự. Mỗi chiếc ghe chỉ chở 4 người, du khách được mặc áo phao và giá cả

Chị Trần Thị Bông, tổ trưởng tổ ghe bơi số 5

cho một chuyến du ngoạn đều được niêm yết công khai. Các vị khách thảnh thơi, yên tâm thả hồn trong cảnh lung linh huyền ảo của phố cổ mà không phải vướng bận phiền toái gì. Phong cách làm du lịch văn minh này chỉ bắt đầu hình thành vào tháng 10 năm 2017 khi phường Minh An hình thành được đội ghe bơi tự quản.

Hội An trên bến dưới thuyền là cảnh tượng đã có từ xa xưa. Từ khi được công nhận là Di sản văn hóa thế giới, khu phố cổ càng trở thành một trong những điểm du lịch nổi tiếng nhất thế giới, hấp dẫn du khách bốn phương. Du lịch dịch vụ trở thành ngành kinh tế đem lại thu nhập cao. Cũng chính vì vậy trên dòng sông Hoài chảy qua lòng phố cổ Hội An hình thành dịch vụ tự phát, chuyên chở những vị khách có nhu cầu ngắm phố đêm. Công việc này đem lại thu nhập khá. Trong khi đó do nguồn lợi thủy sản ngày càng suy giảm, nghề đánh bắt sông nước làm ăn trở nên bấp bênh nên nhiều người cũng đưa ghe thuyền gia nhập vào đội quân những người chở khách trên sông Hoài. Cách đây vài năm, số lượng ghe bơi những lúc cao điểm đã lên hơn 100 chiếc, trong khi sông Hoài hẹp lại nông, nhất là khi thủy triều xuống nên đã quá tải. Tình trạng tranh giành khách, chèo kéo, ép giá du khách, chở quá số người quy định, không mặc áo phao khi di chuyển trên sông thường xuyên xảy ra gây mất an toàn giao thông đường thủy và làm cảnh quan khu phố cổ nhếch nhác, tạo dư luận không tốt về du lịch Hội An trong thời gian qua.

Để chấn chỉnh tình trạng này nhiều năm trước phường Minh An thành phố Hội An đã đưa ra chủ trương và thăm dò dư luận nhưng chỉ nhận được những phản ứng không thuận chiều. Tuy nhiên không thể chậm trễ hơn nữa, năm 2017 Đảng ủy, UBND phường Minh An xây dựng đề án Đội ghe bơi tự quản và quyết tâm thực hiện. Mục tiêu của đề án là đưa các phương tiện ghe bơi đi vào hoạt động có nề nếp, văn minh, đảm bảo an toàn, hiệp thương giá thống nhất, tránh tình trạng chèo kéo, chặt chém, tranh giành khách, nâng cao thu nhập cho người lao động, đưa ghe bơi thực sự trở thành sản phẩm du lịch độc đáo của Hội An. UBND phường Minh An đã xây dựng quy chế Đội ghe bơi tự quản và đưa ra lấy ý kiến rộng rãi những người dân hành nghề trong lĩnh vực này. Theo phương án này, đội ghe bơi tự quản tại phường Minh An hoạt động dựa trên mô hình quản lý cộng đồng. Các phương tiện ghe bơi phải đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật, mỹ thuật quy định, phải được đăng ký số và chỉ được chở không quá 4 người, nếu kèm theo trẻ em thì không quá 6 người. Giá cả vận chuyển cho một chuyến tham quan được bà con hiệp thương thảo luận, thống nhất, sau đó sẽ được chính quyền phường chuẩn y và niêm yết công khai.

Đội ghe bơi đưa du khách ngắm phố cổ

Để đảm bảo thành công các bước đi và triển khai đề án được phường Minh An thực hiện một cách bài bản, bao gồm thống kê số lượng và đánh giá chất lượng phương tiện ghe bơi, địa chỉ các hộ hành nghề ghe bơi. Đặc biệt công tác dân vận được đặt lên hàng đầu. Ông Lê Ngọc Anh – Phó Bí thư Đảng ủy – Trưởng khối dân vận phường Minh An cho biết: “Đảng ủy phường Minh An đã chỉ đạo cho chính quyền và tổ chức mặt trận cùng các đoàn thể vào cuộc một cách đồng bộ, kiên trì và khéo léo để lắng nghe, nắm bắt tâm tư tình cảm của các hộ dân, giải thích, vận động thuyết phục để người dân thấy rõ lợi ích của việc đưa hoạt động vận chuyển khách trên sông Hoài đi vào nề nếp. Chúng tôi phân loại đối tượng, họp nhiều lần, để bà con tự do thảo luận nội quy đội ghe bơi để tạo sự đồng thuận”.

Bên cạnh công tác vận động, thuyết phục chính quyền phường Minh An cũng tăng cường công tác quản lý Nhà nước bằng cách triển khai thực hiện các quy định pháp luật về vận tải đường thủy, kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm an toàn giao thông cũng như các quy định quản lý đô thị đã được chính quyền thành phố ban hành. “Phường Minh An thành lập Tổ kiểm soát hoạt động ghe bơi gồm 4 thành viên. Hàng đêm người của tổ luôn có mặt trên sông để kiểm soát, nhắc nhở bà con hành nghề ghe bơi cũng như du khách tuân thủ các quy định. Việc kết hợp hài hòa giữa công tác dân vận và quản lý Nhà nước đã giúp đề án Đội ghe bơi tự quản phường Minh An triển khai thuận lợi”, ông Nguyễn Thành Vũ – Phó Chủ tịch UBND phường Minh An, giải thích thêm.

Chính thức đi vào hoạt động từ ngày 01 tháng 10 năm 2017, Đội ghe bơi tự quản phường Minh An đã đưa dịch vụ vận chuyển khách tham quan trên sông Hoài ngày càng đi vào nề nếp. Đội có 140 phương tiện ghe bơi, được phân chia thành 5 khu vực bến đón trả khách, những nơi này đều có bảng niêm yết giá thống nhất. Giờ giấc hoạt động quy định từ 5 giờ chiều đến 9h30 tối cũng được tuân thủ nghiêm túc. Là người dân sống ven sông Hoài, chị Trần Thị Bông đã có hơn 10 năm làm nghề ghe bơi đưa khách ngắm cảnh trên dòng sông này. Mười năm, từ chỗ hoạt động tự phát đến khi tham gia vào một tổ chức hành nghề được chính quyền công nhận và hỗ trợ, chị hiểu rõ những lợi ích đem lại khi có Đội tự quản. Chị cho biết: “Ngày trước chúng tôi tự làm nghề, chẳng có tổ tán gì hết; đôi khi cũng cãi cọ, bồ chao lắm. Bây giờ có đội tự quản rồi, tổ chức bài bản hơn. Giá cả niêm yết công khai cũng thuận lợi cho cả du khách và người bơi ghe”. Nội quy được toàn thể thành viên thống nhất biểu quyết đã trở thành công cụ hữu hiệu cho việc hoạt động tự quản của Đội. Việc phân chia khu vực đón – trả khách, hiệp thương và niêm yết giá cả công khai đã làm cho dịch vụ vận chuyển này văn minh hơn, tạo được sự yên tâm, thiện cảm của du khách; các hành vi tranh giành, chèo kéo, mặc cả với khách, gây mất đoàn kết trong nội bộ được ngăn chặn xử lý kịp thời. Thành viên trong Đội ngày càng đoàn kết, phát huy sức mạnh, ứng xử với nhau và với du khách ngày càng văn minh hơn, đồng thời thu nhập cũng tăng lên rõ rệt. Ông Lê Vương – Đội trưởng Đội ghe bơi tự quản phường Minh An: “Bà con trước đây phần lớn làm nghề sông nước, phải thức đêm hôm mà thu nhập bấp bênh. Từ khi thành lập đội, lối ứng xử cũng văn hóa hơn. Bà con cũng ý thức hơn trong việc bảo vệ cảnh quan, môi trường trên sông. Đặc biệt thu nhập tăng rõ rệt. Trước đây thu nhập một ghe bơi 3-4 triệu/ tháng nay đã lên 10 triệu. Chúng tôi rất biết ơn Nhà nước đã ra chủ trương đúng đắn”. Đội ghe bơi cũng là thành viên tích cực trong các hoạt động văn hóa, thể thao của phường Minh An. Từ chỗ vô danh và bị coi là thành phần thấp kém họ đã có diện mạo xã hội, đó là niềm tự hào lớn lao của những người bơi ghe đưa khách trên sông Hoài mà ông Lê Vương chưa kịp kể.

Phần lớn thành viên đội ghe bơi tự quản vốn là dân sông nước, quen với lối không thích bị ràng buộc, một số người bị thất học, ứng xử kiểu chợ búa… Thế nhưng từ khi Đội ghe bơi tự quản phường Minh An ra đời và đi vào hoạt động đã diễn ra cuộc “lột xác” trong cộng đồng hành nghề, hiệu quả quản lý Nhà nước về trật tự đô thị, giao thông đường thủy cũng nâng lên rõ rệt. Dịch vụ ghe bơi này từ chỗ tự phát đã dần tiến lên tự giác, góp phần tạo nên trật tự và hình ảnh đẹp về đất và người Hội An. Giải thích nguyên nhân thành công của đề án quản lý đô thị này, ông Lê Ngọc Anh – Phó Bí thư Đảng ủy – Trưởng khối dân vận phường Minh An cho biết: “Trước hết chủ trương phải hợp lòng dân, phải mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Hệ thống chính trị phải vào cuộc đồng bộ, kế hoạch phải cụ thể, sát thực với hoàn cảnh, tình hình địa phương, phân công phân nhiệm phải rõ ràng. Một điều nữa là phải có phương pháp vận động phù hợp với những nhóm đối tượng cụ thể, phát huy dân chủ, đề cao tính tự chủ của cộng đồng, từ đó tạo được sự đồng thuận cao trong nhân dân”.       

Thành công của Đội ghe bơi tự quản đang tạo ra những tiền đề thuận lợi để chính quyền phường Minh An hướng tới mục tiêu củng cố nâng cấp dịch vụ thành một sản phẩm du lịch độc đáo, đem lại hiệu quả kinh tế cao của Hội An. Để thực hiện được định hướng này, thời gian tới phường Minh An tiếp tục xây dựng bến bãi một cách khang trang, trang trí ghe bơi đẹp và phù hợp với không gian phố cổ, đào tạo nâng cao năng lực làm du lịch cho người dân… Nghĩa là còn nhiều việc phải làm, nhưng một khi người dân đã đồng thuận thì chắc rằng Đội ghe bơi tự quản sẽ còn tạo ra được những thành công mới mẻ hơn.

                                                                                          M.A