Phát huy thiết chế văn hóa tại các xã Nông thôn mới

Từ chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới những năm qua, các vùng nông thôn tại Quảng Nam đã nhận nguồn đầu tư rất lớn từ ngân sách Nhà nước. Bên cạnh đó, với việc xã hội hóa các nguồn đóng góp và công sức của người dân, cơ sở hạ tầng ở nông thôn như đường giao thông, kênh mương, trạm y tế xã, trường học đã có bước phát triển mạnh mẽ. Diện mạo nông thôn đã thay đổi ngày càng xanh, sạch, đẹp. Cũng từ nguồn lực này các thiết chế văn hóa ở cơ sở như trung tâm văn hóa – thể thao cấp xã và nhà văn hóa – khu thể thao thôn ở hầu hết các địa phương đã được đầu tư xây dựng. Bộ VH,TT&DL ban hành Thông tư số 12 Quy định mẫu về tổ chức hoạt động và tiêu chí của trung tâm văn hóa – thể thao cấp xã. Các xã đạt chuẩn Nông thôn mới cần phải xây dựng trung tâm văn hóa – thể thao hoặc cải thiện cơ sở có sẵn đáp ứng theo quy định, gồm có hội trường đa năng và cụm các công trình thể dục, thể thao. Hiện nay trên địa bàn tỉnh có 195 trung tâm văn hóa – thể thao xã có ban chủ nhiệm, 108 trung tâm có cơ sở vật chất theo quy định; ở cấp thôn có 1.661 thôn có nhà văn hóa, đạt 96,6%, trong đó có 1.127 nhà văn hóa đạt chuẩn. Về lĩnh vực thể dục, thể thao, toàn tỉnh có 182 sân bóng đá 11 người, trong đó 112 sân đạt chuẩn, 47 bể bơi, hồ bơi xây dựng và lắp ghép; 286 CLB thể dục, thể thao hoạt động thường xuyên.

Nhà văn hóa xã Điện Hồng

 

Từ khi có các trung tâm văn hóa – thể thao cấp xã và nhà văn hóa – khu thể thao thôn, các địa phương đã tích cực tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, vui chơi giải trí; công tác tuyên truyền phổ biến đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến với người dân được đẩy mạnh; người dân ở mọi lứa tuổi được học tập thường xuyên, được phổ biến kiến thức và sáng kiến kinh nghiệm trong sản xuất góp phần giảm nghèo bền vững, hình thành môi trường văn hóa nông thôn lành mạnh, nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân.

Tại huyện Đại Lộc tính đến cuối năm 2018 có 18/18 xã đã xây dựng mới hoặc cải tạo nâng cấp trung tâm văn hóa xã, trang bị hoàn chỉnh các phương tiện máy móc phục vụ công tác tuyên truyền và các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao ở cơ sở. Về nhà văn hóa, khu thể thao thôn, có 160/160 đã xây dựng thiết chế văn hóa này, trong đó có 103 thiết chế đạt chuẩn. Tổng nguồn kinh phí đầu tư là 35 tỷ đồng. Bộ máy nhân sự của các trung tâm văn hóa xã cũng được hình thành đầy đủ. Từ khi các thiết chế văn hóa ở cơ sở được xây dựng, hoàn thiện, ở Đại Lộc cũng đã thành lập được 46 Câu lạc bộ gia đình phát triển, 115 CLB dưỡng sinh, 238 CLB văn nghệ thể thao như đàn và hát dân ca, CLB thơ, bóng chuyền, cầu lông. Nhìn chung các thiết chế văn hóa cơ sở đã làm tốt công tác tuyên truyền, cổ động, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân. Để phát huy tốt các thiết chế ấy, theo ông Phan Vân Trình – Trưởng phòng Văn hóa – Thông tin huyện Đại Lộc: “Phải thường xuyên kiện toàn bộ máy các trung tâm văn hóa xã, phát huy tính tích cực của các Câu lạc bộ bóng đá, bóng chuyền, cầu lông… để người dân lựa chọn những môn mà mình yêu thích…”.

Sự ra đời các nhà văn hóa – khu thể thao thôn, các trung tâm văn hóa xã đã đưa chất lượng hoạt động của các lĩnh vực này có bước phát triển mạnh mẽ; nội dung và cách thức tổ chức được đổi mới, và từng bước được nâng lên. Ông Nguyễn Hồng Lực, Phó Chủ tịch UBND xã Tam Thanh cho biết các thiết chế văn hóa ở địa phương được xây dựng khá hoàn thiện. Trung tâm văn hóa – thể thao xã gồm các hạng mục hội trường, phòng truyền thanh, thư viện, phòng hành chính; với kinh phí gần 2,8 tỷ đồng; 7/7 thôn có nhà văn hóa thôn với 7 sân bóng chuyền/ cầu lông, 02 sân bóng đá. Về hoạt động, xã cũng đã thành lập được các CLB đàn và hát bả trạo, dân ca bài chòi, CLB võ thuật, CLB dưỡng sinh, CLB đua thuyền. Hoạt động văn hóa, thể thao của địa phương như hô hát bài chòi, trò chơi dân gian đua thuyền, lắc thúng làm phong phú đời sống tinh thần nhân dân đồng thời góp phần tích cực quảng bá tiềm năng du lịch của địa phương.

Thi nấu ăn tại Nhà Văn hóa thôn Đông Hòa, xã Điện Thọ

Để tổ chức tốt các hoạt động trên lĩnh vực này nhiều nơi đã làm tốt công tác xã hội hóa. Đây cũng là phương thức thích hợp để bù vào nguồn kinh phí hạn hẹp được phân bổ hàng năm. Một trong những địa phương thực hiện khá tốt cách thức xã hội hóa là xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An. Ông Bùi Minh Thuận – Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An cho biết: từ 2015 đến nay, ngoài nguồn kinh phí 240 triệu từ ngân sách xã, các thôn ở Cẩm Thanh đã huy động nhân dân đóng góp thêm 100 triệu đồng để đầu tư cơ sở vật chất cho các nhà văn hóa thôn. Mỗi đêm văn nghệ, giải thể thao hàng năm ở mỗi thôn trung bình cũng thu được 20 triệu đồng, từ đó có thêm nguồn hoạt động. Về trung tâm văn hóa – thể thao xã, hiện nay có các Câu lạc bộ như bóng bàn, võ thuật, CLB vẽ thiếu nhi. Nhờ làm tốt công tác xã hội hóa như huy động sự tài trợ của các doanh nghiệp, các cá nhân cho các giải thể thao, hội diễn, trung tâm còn cho các hội thảo của GEF, ACCD, bảo tồn biển thuê hội trường, qua đó tạo nguồn kinh phí hoạt động.

Các trung tâm văn hóa – thể thao cấp xã nhà văn hóa – khu thể thao thôn đã đóng vai trò quan trọng trong đời sống người dân địa phương. Đây vừa là địa điểm sinh hoạt, tổ chức các cuộc họp hội; tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao; vui chơi giải trí, sinh hoạt câu lạc bộ sở thích, và cả tổ chức đám cưới… Qua việc duy trì hoạt động các thiết chế văn hóa cơ sở này, có nhiều bài học bổ ích đã được các địa phương đúc kết. Theo ông Nguyễn Ngọc Phương – Phó Chủ tịch UBND xã Đại Cường, huyện Đại Lộc, để các thiết chế văn hóa cơ sở phát huy tốt trước hết các cấp ủy Đảng chính quyền xã thôn phải có sự quan tâm chỉ đạo thích đáng, phải có nhiều cách để tạo nguồn kinh phí hoạt động; và đặc biệt là yếu tố con người tức cán bộ văn hóa phải có năng lực chuyên môn, năng động và phải nhiệt tình trong công tác.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ở nhiều nơi các thiết chế văn hóa cơ sở vẫn gặp nhiều khó khăn, hoạt động không thật hiệu quả, trong khi nguồn đầu tư xây dựng khá lớn. Ở nhiều địa phương, các trung tâm, các nhà văn hóa chủ yếu là để hội họp và lễ hội; chưa tạo được phong trào sâu rộng, thường xuyên. Nhiều địa phương còn gặp khó khăn trong việc quy hoạch quỹ đất và huy động kinh phí san lấp mặt bằng và xây dựng thiết chế văn hóa, thể thao; nhiều nhà văn hóa đã xây dựng từ lâu hoặc chuyển đổi công năng sử dụng; trang thiết bị nghèo nàn, xuống cấp; kinh phí cho hoạt động văn hóa không được phân bổ đúng định mức quy định, thậm chí dùng sang việc khác, việc bố trí cán bộ, chế độ phụ cấp kiêm nhiệm và tổ chức các nội dung về học tập cộng đồng còn nhiều vướng mắc.

Để tháo gỡ khó khăn, tiếp tục phát huy vai trò của trung tâm văn hóa – thể thao cấp xã, nhà văn hóa – khu thể thao thôn tại các địa phương xây dựng Nông thôn mới, tại buổi tọa đàm do Sở VH,TT&DL tổ chức đã có nhiều ý kiến tham luận xung quanh vấn đề này. Theo ý kiến của những người làm công tác văn hóa thể thao ở cơ sở, trước hết các cấp ủy đảng, chính quyền cần nhận thức đúng tầm quan trọng và tập trung lãnh đạo đối với lĩnh vực văn hóa, thể thao; cần tiếp tục tăng cường đầu tư kinh phí cho hoạt động của nhà văn hóa. Ngành văn hóa cần tổ chức các lớp tập huấn cho cán bộ cơ sở để họ nâng cao năng lực công tác, tăng cường chỉ đạo về nội dung hoạt động cho trung tâm văn hóa – thể thao xã; mặt khác các địa phương cũng cần năng động, đẩy mạnh xã hội hóa và đổi mới nội dung, cách thức hoạt động…      

Hiện nay, Quảng Nam đang tiếp tục thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới. Việc giữ vững nâng cao chất lượng các tiêu chí xã Nông thôn mới là mục tiêu quan trọng. Bởi vậy bên cạnh việc đầu tư phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh trật tự thì việc xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư cũng phải được chú trọng nhằm tạo nên sự phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó các thiết chế văn hóa tại các xã Nông thôn mới cần phải được phát huy ngày càng tốt hơn để nâng cao đời sống tinh thần cho người dân các địa phương.

                                                            V.L