Cơ chế nào cho Tạp chí Văn hóa Quảng Nam

Tạp chí Văn hóa Quảng Nam dừng ở số 170 sau 22 năm phát hành. Theo kế hoạch sắp xếp lại các cơ quan báo chí tỉnh Quảng Nam, kể từ ngày 01.01.2020, Tạp chí Văn hóa Quảng Nam trở thành Bản tin của Ngành Văn hóa, Thể thao & Du lịch.

Chắt lọc những bài nghiên cứu sưu tầm, bài viết có chất lượng in thành 06 tổng tập

Thành quả qua 22 năm

Từ bản tin của ngành Văn hóa – Thông tin tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng (cũ), năm 1997, Văn hóa Quảng Nam đã trở thành tạp chí chuyên ngành Văn hóa, từng bước trưởng thành và có sức lan tỏa trong lòng bạn đọc cả nước. Cái được lớn nhất của Văn hóa Quảng Nam là tạp chí không đơn thuần phục vụ nhiệm vụ chính trị của ngành mà còn chuyển tải một khối lượng lớn những bài viết mang hơi thở của văn hóa đương đại, văn hóa truyền thống, và không chỉ riêng vùng đất Quảng Nam mà còn các vùng miền trong cả nước, khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Duy trì 12 chuyên mục, phản ánh các sự kiện, hoạt động văn hóa xã hội, chính trị, kinh tế, an ninh quốc phòng trên địa bàn tỉnh, đồng thời phản ánh đa dạng các sắc màu văn hóa của đất và người xứ Quảng từ truyền thống đến hiện đại, từ miền núi đến trung du, đồng bằng và miền biển, thể hiện mối liên hệ gắn kết giữa Quảng Nam với các tỉnh, thành trong khu vực miền Trung.

Các bài viết đăng tải qua các số báo đóng góp tích cực cho lĩnh vực “Quảng Nam học”, giúp cho nhiều người tìm hiểu, nghiên cứu lịch sử, văn hóa, du lịch và người quản lý ở địa phương trên lĩnh vực này. Một số bài viết được đầu tư khá tốt các nguồn tư liệu về đất và người Quảng Nam, tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống xứ Quảng.

Dưới ánh sáng của Nghị quyết như Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) về “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc”, và đồng hành cùng các phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “xây dựng xã nông thôn mới”, xây dựng văn minh đô thị… Tạp chí đã giữ lửa và đồng hành cùng các phong trào qua các trang viết của từng số báo.

Vùng đất Quảng Nam sở hữu một gia tài văn hóa phong phú, đó là một đặc ân của những người công tác văn hóa xứ Quảng. Tham gia làm “bà đỡ” cho các hoạt động nghiên cứu lịch sử, văn hóa xứ Quảng, Tạp chí đã hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích, định kỳ xuất bản hằng tháng. Những vùng đất, những địa chỉ văn hóa tưởng chừng như quen thuộc nhưng qua sự tỉ mỉ của các nhà nghiên cứu với những cách nhìn, cách tiếp cận có chiều sâu đã đem lại những tư liệu, những phát hiện mới mẻ về lịch sử, văn hóa xứ Quảng Nam. Là vùng đất của nhiều Di sản văn hóa thế giới như: Khu đền tháp Mỹ Sơn, Đô thị cổ Hội An, Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm cùng hệ thống di sản văn hóa đồ sộ, phong phú được bảo tồn tốt. Bên cạnh di sản văn hóa tộc người thì di sản văn hóa làng nghề ngày càng được bảo lưu và phát triển, vì thế Tạp chí có điều kiện thuận lợi để giới thiệu với độc giả.

Văn hóa Quảng Nam thành công một phần quan trọng nhờ quy tụ đội ngũ cộng tác viên chuyên nghiệp từ hai đầu đất nước và khu vực miền Trung. Họ là các nhà nghiên cứu, giảng viên các trường đại học, các nhà quản lý văn hóa, du lịch, các nhà báo trong và ngoài tỉnh cộng tác nhiệt tâm và đầy trách nhiệm. Đây lànhững cây bút có điều kiện đi sâu vào công tác bảo tồn di sản, làng nghề, giới thiệu danh nhân văn hóa, văn hóa tộc người, góc nhìn văn hóa, du lịch, những gương mặt tiêu biểu của văn hóa, văn nghệ xứ Quảng…

Trong 22 năm tồn tại, Tạp chí đã chắt lọc những bài nghiên cứu, sưu tầm, các bài viết có chất lượng cao để in 05 tổng tập. Đây là nguồn tư liệu quý đã và đang phục vụ tốt cho nhu cầu của nhiều người làm công tác nghiên cứu văn hóa, các nhà báo và sinh viên các trường đại học… Và chắc rằng các tập sách này sẽ còn có giá trị khoa học lâu dài.

Cơ chế nào cho Văn hóa Quảng Nam.

Trong Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 được Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc ký ngày 03.4.2019 có nêu: Một số tỉnh, thành phố là địa bàn trọng điểm về kinh tế, khoa học, công nghệ, văn hóa, du lịch được có cơ quan  tạp  chí  chuyên  ngành.  Các  cơ  quan  cấp  sở, ngành thuộc các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương không có cơ quan báo chí. Phải chăng đây là điểm mở cho Tạp chí Văn hóa Quảng Nam tiếp tục tồn tại phục vụ sự nghiệp văn hóa tỉnh nhà và bạn đọc trong cả nước. Là vùng đất không nằm trên địa bàn trọng điểm về kinh tế, khoa học công nghệ, nhưng Quảng Nam lại sở hữu vùng văn hóa giàu trầm tích, nhiều di sản được công nhận là Di sản văn hóa thế giới, di tích cấp quốc gia đặc biệt, di tích cấp tỉnh. Mặt khác ở xứ Quảng, văn hóa đang thực sự là động lực, là tài nguyên phong phú và quý giá để khơi dậy và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trên các lĩnh vực kinh tế – xã hôi. Điều này cho thấy có thể vận dụng ngoại lệ trong Quy hoạch báo chí để duy trì sự tồn tại của Văn hóa Quảng Nam. Vấn đề là chuyển đổi cơ quan chủ quản nào cho phù hợp. Có thể là ấn phấm xuất bản hằng tháng của Báo Quảng Nam hoặc thuộc Văn hội Nghệ thuật tỉnh. Trong phần III mục 1 của Quy hoạch báo chí có ghi: Sắp xếp hệ thống các cơ quan báo in gắn với đổi mới mô hình tổ chức, quản  lý  theo  hướng  giảm số  lượng  cơ  quan  báo  in,  mỗi  cơ  quan  có  thể  có nhiều ấn phẩm (trong đó có 01 ấn phẩm chính và có thể có một số ấn phẩm khác). Với quy định này, Tạp chí Văn hóa Quảng Nam có thể trở thành ấn phẩm của Báo Quảng Nam là hoàn toàn chính đáng nhằm tạo ra lợi thế riêng để vươn lên và phát triển – Một diễn đàn bàn về văn hóa Quảng Nam.

Được biết, UBND tỉnh Nghệ An có chủ trương sáp nhập Tạp chí Văn hóa Nghệ An và Tạp chí Sông Lam (thuộc Hội Văn học – Nghệ thuật tỉnh Nghệ An) thành một ấn phẩm kể từ 30.6.2020. Đấy là một tham khảo cần thiết cho tỉnh ta.

Nghị quyết Đại hội lần thứ XI của Đảng nêu rõ “Văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng của phát triển…”. Nghị quyết Trung ương 9 (khóa XI) về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước cũng khẳng định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần, động lực thúc đẩy phát triển xã hội”. Tạp chí Văn hóa Quảng Nam đã đạt được thành tựu đáng kể  sau 22 năm xây dựng phát triển, lại nằm trên vùng đất giàu có về di sản văn hóa và thiên nhiên, đang có khả năng đáp ứng tốt các yêu cầu phát triển sự nghiệp văn hóa – xã hội của tỉnh nhà… nên không thể thiếu vắng một Tạp chí chuyên ngành văn hóa trên con đường phát triển kinh tế – xã hội theo định hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa của tỉnh Quảng Nam.

Đồng thời, bản thân cũng là người gắn bó với Văn hóa Quảng Nam lâu năm nhất, tôi tha thiết mong rằng các cấp có thẩm quyền của tỉnh quan tâm đúng mức, tạo điều kiện để Tạp chí tiếp tục đảm nhiệm tốt sứ mệnh của mình.

V.T.T.V