* 50 năm thực hiện Di chúc Chủ tịch Hồ Chí Minh (1969-2019): Di chúc Bác Hồ một tầm nhìn, một tình yêu bao la

“…Bác bình yên viết Di chúc giữa ngày sinh nhật. Khi non sông đang chúc thọ Người. Dẫu ra đi cũng là ngày gieo hạt”. Nhà thơ Chế Lan Viên đã viết về Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh như vậy. Văn bản cuối cùng này vẫn tỏa ấm một tình yêu bao la và tầm nhìn xa trông rộng của Người về những vấn đề lớn của đất nước. Bản Di chúc nêu rõ những công việc mà Đảng và nhân dân Việt Nam phải thực hiện sau khi công cuộc kháng chiến cứu nước giành thắng lợi: xây dựng chỉnh đốn Đảng, hàn gắn vết thương chiến tranh, phát triển kinh tế xã hội, cải cách giáo dục, … Người chỉ rõ đó là cuộc “chiến đấu khổng lồ” mà công tác xây dựng Đảng đóng vai trò quyết định. Trong bản Di chúc khởi thảo vào tháng 5.1965, Người viết: “Trước hết nói về Đảng. Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của dân ta. Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình”. Đến bản bổ sung Di chúc năm 1968, một lần nữa Người khẳng định sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước thắng lợi, “việc cần phải làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng”. Là người sáng lập, rèn luyện Đảng cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đặc biệt đến công tác xây dựng Đảng. Tinh thần ấy được thể hiện một cách nhất quán từ khi Người gầy dựng cách mạng cho đến khi Người từ biệt cõi đời. Chính vì vậy, trong một đoạn ngắn của bản Di chúc – đoạn nói về Đảng – Người đã dùng đến bốn chữ thật để nhắc nhở việc giữ gìn sự trong sạch của Đảng: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”. Cùng với chỉnh đốn Đảng, Người nhắc nhở: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là việc rất cần thiết”, trước hết là với thanh niên: “Đảng phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ”, đào tạo những con người “vừa hồng vừa chuyên” để xây dựng đất nước.

Đối với việc xây dựng lại đất nước bị tàn phá sau chiến tranh Người căn dặn: “Chúng ta phải có một kế hoạch sẵn sàng, rõ ràng, chu đáo để tránh khỏi bị động, thiếu sót và sai lầm”, tất cả để “phát triển kinh tế, văn hóa nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân”. Bác còn vạch ra những công việc cụ thể giải quyết các vấn đề hậu chiến như chăm lo gia đình thương binh, xây dựng các nghĩa trang liệt sĩ, tạo việc làm cho bộ đội, thanh niên xung phong, và cho cả những nạn nhân của chế độ cũ như đĩ điếm, cờ bạc, buôn lậu…

Một công việc nữa Người đặc biệt quan tâm là: “Sửa đổi lại chế độ giáo dục cho phù hợp với hoàn cảnh mới của nhân dân”. Rõ ràng với tầm cao trí tuệ, Bác hiểu rất rõ khi cách mạng chuyển sang giai đoạn mới thì vấn đề cải cách giáo dục quốc gia là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu mới – công cuộc dựng xây đất nước. Ngay từ năm 1945, Người đã khẳng định: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu”. Suy rộng, giáo dục vẫn là quốc sách hàng đầu để chấn hưng dân tộc. Trong đoạn kết phần di chúc viết thêm vào tháng 5 năm 1968, Người nhắc lại: “Công việc trên đây là rất to lớn, nặng nề, và phức tạp, mà cũng là rất vẻ vang. Đây là cuộc chiến đấu chống lại những gì cũ kỹ, hư hỏng, để tạo ra những cái mới mẻ, tốt tươi. Để giành lấy thắng lợi trong cuộc chiến đấu khổng lồ này cần phải động viên toàn dân, tổ chức và giáo dục toàn dân, dựa vào lực lượng vĩ đại của toàn dân”.

Năm mươi năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, càng thấm thía những dặn dò, cảnh báo của Bác. Bên cạnh những thành tựu to lớn mà đất nước đạt được, càng nhận ra công cuộc xây dựng một sự nghiệp “mới mẻ, tốt tươi” quả thực là “cuộc chiến đấu khổng lồ” chống lại những thứ “cũ kỹ, hư hỏng”. Cuộc chiến đấu khổng lồ đó trước hết vẫn là xây dựng chỉnh đốn Đảng, là ngăn chặn chủ nghĩa cá nhân – thứ vi trùng hiểm độc đang đục khoét cơ thể Đảng. Cuộc chiến này như Người đã cảnh báo là “phức tạp” bởi nó là giặc nội xâm, nằm ngay trong cơ thể của Đảng, núp dưới những vỏ bọc tinh vi không dễ bị phát hiện. Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng mà đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng cuộc chiến chống tham nhũng, suy thoái tư tưởng, đạo đức lối sống trong cán bộ đảng viên đã đạt được những thành tựu quan trọng, bước đầu củng cố lại được niềm tin trong Đảng và nhân dân về một khả năng diệt trừ được mối hiểm họa đe dọa sự tồn tại của chế độ, của Đảng. Tuy nhiên thực tế vẫn cho thấy cuộc đấu tranh này còn đầy cam go; tình trạng tham nhũng, suy thoái về đạo đức, tự diễn biến về tư tưởng, chính trị trong bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên vẫn chưa được ngăn chặn, đẩy lùi. Điều này khiến cho việc giáo dục lý tưởng và đạo đức cách mạng cho thế hệ thanh niên như Bác Hồ đã căn dặn gặp nhiều khó khăn. Phai nhạt lý tưởng, “chán Đảng, khô Đoàn” là thực trạng mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã cảnh báo với bao trăn trở.  Một vấn đề nữa là “sửa đổi lại chế độ giáo dục cho phù hợp với hoàn cảnh mới” như Bác Hồ đã nhắc nhở vẫn còn là nan đề. Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục là quyết tâm lớn của Đảng, tuy nhiên bên cạnh thành tựu thì quốc sách này vẫn còn ngổn ngang trăm mối, từ triết lý giáo dục, tổ chức hệ thống, nội dung chương trình, cách thức thi cử, đánh giá chất lượng…

Năm mươi năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, non sông đã thu về một mối, đồng bào Nam Bắc sum họp một nhà, vị thế đất nước ngày một nâng cao trên trường quốc tế; đất nước đang được xây dựng “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” như lòng Bác mong. Nhưng thật khó có thể yên tâm khi những vấn đề lớn của đất nước, của Đảng mà Người căn dặn với tất cả tâm huyết vẫn còn nhiều vấn nạn đáng lo ngại. Để thực hiện tốt Di chúc của Chủ tịch Hồ chí Minh, có rất nhiều việc phải làm nhưng tiên quyết và cấp thiết nhất vẫn là tiếp tục công cuộc xây dựng chỉnh đốn Đảng, trong đó phải xây dựng cho được thể chế khoa học để kiểm soát quyền lực; đảm bảo tính nghiêm minh, tối thượng của pháp luật. Bởi như lãnh tụ Hồ Chí Minh đã viết từ trước năm 1945: “Trăm điều phải có thần linh pháp quyền”. Dân chủ là giá trị toàn thế giới, dân chủ sẽ phát huy sức mạnh của toàn dân tộc, kết hợp với sức mạnh của thời đại để đưa đất nước tiến lên. Vì vậy phải dân chủ hóa hơn nữa đời sống xã hội, phải công khai minh bạch hóa; “trong Đảng thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình” như lời Bác dặn.

“Di chúc Người viết cho ta, đâu phải vì Người. Bác sợ khi Bác đi rồi ta sẽ lạnh. Sợ ta đau, sợ rồi ta lơ đễnh. Sợ ta quên…” (Di chúc của Người – Chế Lan Viên). Đọc lại Di chúc của Bác, càng thấy như trên mỗi bước đường mà Đảng và nhân dân ta đi qua luôn có ánh mắt yêu thương và đăm đắm của Người dõi theo, canh chừng và nhắc nhở đừng sơ sẩy. Nửa thế kỷ thực hiện Di chúc của Người là dịp toàn Đảng, toàn dân đánh giá thành tựu đã đạt được, kiểm điểm những thiếu sót và tiếp tục quyết tâm xây dựng một nước Việt Nam “độc lập, dân chủ và giàu mạnh” như Người hằng mong ước.

                                              T.A