Đà Lạt “cố thủ” đến bao giờ

Đà Lạt nhìn từ trên cao

Tin tức về Đà Lạt “thất thủ” mỗi dịp lễ Tết lan truyền trên phương tiện truyền thông từ nhiều năm nay. Có những đợt cao điểm, tình trạng kẹt xe kéo dài từ chân đèo Prenn đến trung tâm thành phố. Trên cuộc hành trình tiến vào vùng đất của giấc mơ, du khách hẳn phải vơi đi phần nào niềm háo hức khi vượt qua chặng đường này. Nhìn cảnh tượng đó, trộm nghĩ thật may mắn cho những ai từng tới Đà Lạt cuối thế kỷ trước. Từ dưới chân đèo Prenn có thể chiêm ngưỡng cảnh quan một vùng đồi núi trập trùng mây mù che phủ. Đà Lạt giống như nàng công chúa ngủ trong rừng, xung quanh buông bức rèm sương khói mênh mang, hoa cỏ mọc ven đường như tràn lên từ lòng đất, những tòa biệt thự cổ kính, trầm mặc ẩn hiện bên sườn đồi vắng…

Giống như bao thành phố khác, Đà Lạt đang bị xâm thực bởi nạn kẹt xe, tiếng ồn, rác thải… Càng có nhiều người dành tình yêu, niềm hy vọng cho thành phố này càng có nhiều nỗi niềm ưu tư, thất vọng về nó. Tương lai Đà Lạt có còn giữ được nét quyến rũ của một thành phố biểu trưng cho tình yêu và những giấc mơ? Nếu không khéo, Đà Lạt không chỉ làm vỡ mộng của bao người mà còn đánh mất tiềm năng du lịch. Ở nước ta thường hay xảy ra hiện tượng, cái xấu thì phát tán, lan truyền rất nhanh, giống như bệnh dịch, cái tốt rất dễ bị tổn thương, mất mát.

Hiện tại, Đà Lạt là thành phố duy nhất cả nước không cần tới hệ thống đèn hiệu chỉ báo giao thông. Kẹt xe có thể lấy đi của Đà Lạt di sản này, đồng thời đẩy thành phố vào tình trạng tiến thoái lưỡng nan. Muốn giữ gìn bản sắc phải đảm bảo trật tự, an toàn giao thông, muốn ưu tiên phát triển giao thông chắc sẽ mất đi bản sắc. Nỗi ám ảnh về thói hư tật xấu tiềm ẩn sau bước chân xê dịch đã dần hiện rõ. Khỏi phải nói đến mức độ tai hại của các loại ô nhiễm, như âm thanh, tiếng ồn, khói bụi, khí thải cùng với lối sống ồn ào, xô bồ… tất cả đang gia tăng áp lực lên thành phố nhỏ nằm nhấp nhô trên miền cao nguyên. Khi người Pháp xây dựng Đà Lạt, họ có tham vọng biến nơi đây thành khu nghỉ dưỡng ở Đông Dương. Paul Champoudry, Vị thị trưởng đầu tiên của Đà Lạt đã dành phần lớn thời gian để tưởng tượng và mơ mộng. Mục đích của ông là không được để những thứ xấu xí lọt vào thành phố này. Chúng ta đã thừa hưởng thành quả của người Pháp, của thiên nhiên ban tặng, đất trời cao nguyên, cơ tầng văn hóa cư dân bản địa hiền hậu…. Tất cả mang đến cho Đà Lạt vẻ đẹp có một không hai, quyến rũ du khách gần xa.

Đà Lạt đã dần thay đổi. Và thay đổi theo chiều hướng nào quyết định bởi hành động của con người trong hiện tại. Vấn đề đặt ra là, tình trạng Đà Lạt “thất thủ” sẽ tiếp tục diễn ra bao lâu nữa? Cuối năm 2018, UBND thành phố Đà Lạt phê duyệt đề án “Xây dựng thành phố thông minh từ 2018 đến 2025”. Nếu lấy thành phố Hồ Chí Minh, đô thị đầu tiên của cả nước áp dụng đề án “Đô thị thông minh” làm ví dụ thì vấn nạn giao thông, ô nhiễm môi trường, tiếng ồn, tình hình mất trật tự, lộn xộn… đều không nằm ngoài phạm vi đô thị thông minh. Đô thị thông minh hướng tới thiết lập hệ thống thông tin, trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống. Ở thành phố Hồ Chí Minh cho đến thời điểm hiện tại, người dân có thể truy cập thông tin để nắm bắt tình hình giao thông, tuyến đường nào kẹt xe, ùn tắc, khu vực nào bị triều cường, ngập lụt… Thiết nghĩ, điều mà cư dân muốn biết hơn cả là khi nào tình trạng kẹt đường được giải quyết? Khi nào tiếng ồn, khói bụi… bị đẩy lùi? Giải quyết vấn đề do thực tiễn đặt ra mới là điều người dân mong muốn thay vì dừng lại ở cung cấp thông tin.

Chợ Đà Lạt

Về giao thông, ở Đà Lạt có thể khoanh vùng kiểm soát lượng phương tiện ra vào thành phố từ chân đèo Prenn. Tình trạng kẹt xe vào dịp lễ, Tết đã trở thành quy luật. Nếu kiểm soát số lượng phương tiện di chuyển trong phạm vi cho phép, tình trạng kẹt xe sẽ được giải quyết. Hãy hình dung Đà Lạt như khu vực núi Langbiang. Tại đây, các phương tiện đưa đón khách đều được khống chế, kiểm soát, có xe đi, xe về, mặc dù di chuyển trên địa hình đồi núi trập trùng, nhưng chẳng hề xảy ra kẹt xe. Nếu lượng xe khách đổ về thành phố một cách tự phát, mất kiểm soát, cộng với phương tiện giao thông đủ các loại tất yếu sẽ dẫn đến tình trạng hỗn loạn. Vào thời kỳ cao điểm, thông tin về giao thông phải bắt đầu thu thập từ khu vực thành phố Bảo Lộc. Lập bãi đậu xe trung chuyển tại Đức Trọng để tập kết phương tiện giao thông. Nhờ vậy, Đức Trọng vừa đóng vai trò hậu cần, vừa tham gia chuỗi sản phẩm du lịch của Đà Lạt nhằm phát triển kinh tế vùng. Ngoài ra, phương tiện di chuyển trong đô thị Đà Lạt phải được kiểm soát cả chất lượng lẫn số lượng, ưu tiên sử dụng nguyên liệu sạch, khống chế âm lượng còi, tổ chức phương tiện đưa đón khách…

Du khách tìm đến Đà Lạt nhằm tận hưởng bầu không gian bình yên, êm ả, môi trường thiên nhiên trong lành, khí hậu ôn hòa, con người thân thiện, một vùng đất để nuôi dưỡng tình yêu và những giấc mơ. Nếu nhân cách hóa đô thị, chúng ta thực sự mong muốn ở Đà Lạt sự thông minh hay văn minh?

                                                                                           L.H.Đ